مارکت کپ چیست؟ آموزش محاسبه ارزش بازار بیت کوین و آلت کوین‌ها

اگه می خوای بدونی مارکت کپ چیست؟ آموزش محاسبه ارزش بازار بیت کوین و آلت کوین ها کمک می کنه سریع جواب بگیری. مارکت کپ در واقع ارزش کل یه ارز دیجیتاله که از ضرب قیمت در عرضه در گردش محاسبه می شه. با همین عدد می شه اندازه واقعی یه پروژه رو بهتر فهمید. برای یاد گرفتن روش محاسبه و شناخت بهتر پروژه ها، ادامه مطلب رو تو سایت کریپتونگار بخون.

ارزش بازار (Market Cap) چیست؟

فرمول محاسبه ارزش بازار

• Price: قیمت فعلی هر واحد ارز
• Circulating Supply: تعداد واحدهایی که الان واقعا تو بازار در گردش هستن

نحوه محاسبه مارکت کپ در ارزهای دیجیتال

تفاوت تعداد کل عرضه (Total Supply) و عرضه در گردش

انواع مارکت کپ در بازار ارز دیجیتال

برای اینکه راحت تر بشه اندازه پروژه ها و سطح ریسکشون رو فهمید، تو بازار ارز دیجیتال معمولا پروژه ها رو بر اساس مارکت کپ چند دسته می کنن. معمولا سه دسته اصلی داریم:
Large Cap یعنی پروژه هایی با مارکت کپ بزرگ، Mid Cap یعنی پروژه هایی با مارکت کپ متوسط، و Small Cap هم پروژه هایی با مارکت کپ کوچیک.
این تقسیم بندی کمک می کنه سریع تر بفهمیم یه ارز بیشتر به سمت ثبات بازار نزدیکه یا بیشتر تو دسته ریسکی ها و پروژه های با رشدهای تند قرار می گیره.

ارزهای با مارکت کپ بزرگ (Large Cap)

به ارزهایی که مارکت کپ خیلی بزرگی دارن می گن Large Cap. معمولا پروژه هایی که مارکت کپ بالای ۱۰ میلیارد دلار دارن تو این دسته قرار می گیرن و اغلب هم بالای جدول بازار دیده می شن. نمونه های خیلی معروفش هم بیت کوین (BTC) و اتریوم (ETH) هستن.

معمولا این پروژه ها سال هاست تو بازارن و حسابی جا افتادن. شبکه کاربری بزرگی دارن، زیرساختشون قوی تره و تیم های توسعه فعالی پشتشون کار می کنن. از نظر امنیت هم معمولا قابل اعتمادترن. از اون طرف چون حجم معامله توشون زیاده، نقدشوندگی (Liquidity) بالایی دارن و فاصله قیمت خرید و فروش یا همون Spread هم کمتره.

یه نکته مهم هم این وسط هست. رشد قیمت تو این دسته معمولا کندتر اتفاق می افته. دلیلش هم خیلی ساده ست؛ وقتی مارکت کپ یه پروژه خیلی بزرگه، برای اینکه مثلا دو برابر بشه باید سرمایه خیلی بزرگی واردش بشه. به همین خاطر خیلی ها این ارزها رو ستون های اصلی بازار می دونن و برای بخش باثبات تر سبد سرمایه گذاری ازشون استفاده می کنن.

ارزهای با مارکت کپ متوسط (Mid Cap)

دسته بعدی Mid Cap ها هستن. این پروژه ها معمولا مارکت کپی بین ۱ تا ۱۰ میلیارد دلار دارن.

خیلی از پروژه های حوزه DeFi، بلاک چین های جدید یا راهکارهای لایه دوم تو این دسته قرار می گیرن. مثلا پروژه هایی مثل Polygon، Avalanche یا Chainlink جز همین گروه محسوب می شن.

این پروژه ها معمولا تو مرحله رشد اکوسیستم هستن. یعنی هنوز به اندازه پروژه های خیلی بزرگ جا نیفتادن، ولی اگر بتونن کاربر و توسعه دهنده بیشتری جذب کنن، این شانس رو دارن که در آینده به دسته Large Cap برسن.

از نظر ریسک هم یه جورایی وسط قرار می گیرن. نه به اندازه پروژه های بزرگ کم ریسکن، نه مثل پروژه های خیلی کوچیک پرریسک. برای همین خیلی از سرمایه گذارهای حرفه ای Mid Cap ها رو یه تعادل خوب بین ریسک و بازده می دونن.

ارزهای با مارکت کپ کوچک (Small Cap)

پروژه هایی که مارکت کپ کمتر از ۱ میلیارد دلار دارن معمولا تو دسته Small Cap قرار می گیرن. تعداد این پروژه ها هم تو بازار خیلی زیاده و خیلی هاشون هنوز تو مراحل ابتدایی توسعه هستن.

بعضی وقت ها بین این پروژه ها ایده های خیلی خلاقانه و نوآورانه پیدا می شه، ولی در عوض ریسک هم توشون بالاتره. مثلا ممکنه نقدشوندگی کمتری داشته باشن، قیمتشون راحت تر توسط سرمایه های بزرگ یا همون نهنگ ها دستکاری بشه، یا حتی بعضی پروژه ها در نهایت به جایی نرسن.

از اون طرف تو بازارهای صعودی بعضی از همین پروژه های کوچیک می تونن رشدهای خیلی بزرگی تجربه کنن؛ حتی گاهی دیده شده تو مدت کوتاه ۱۰ تا ۱۰۰ برابر رشد کردن.

برای همین تریدرهای حرفه ای معمولا کل سرمایه شون رو روی این دسته نمی ذارن و فقط یه بخش کوچیک از سرمایه رو به Small Cap ها اختصاص می دن تا اگر فرصت رشد بزرگی پیش اومد ازش استفاده کنن.

در نهایت یه سبد سرمایه گذاری متعادل معمولا ترکیبی از این سه دسته ست؛ یه بخش از سرمایه روی Large Cap برای ثبات، یه بخش روی Mid Cap برای رشد منطقی، و یه بخش کوچیک هم روی Small Cap برای فرصت های سود بزرگ تر ولی با ریسک بالاتر.

محاسبه مارکت کپ بیت کوین چگونه انجام می شود؟

برای بیت کوین هم همون فرمول عمومی مارکت کپ استفاده می شه. فرمول این شکلیه:

“Bitcoin Market Cap” = “Bitcoin Price” × “Bitcoin Circulating Supply”

یعنی چی؟ یعنی قیمت هر واحد بیت کوین رو ضرب می کنیم در تعداد بیت کوین هایی که الان تو بازار در گردش هستن. نتیجه ای که به دست میاد می شه ارزش کل بازار بیت کوین.

یه نکته مهم هم اینجا هست. سقف عرضه بیت کوین ۲۱ میلیون واحد (Max Supply) تعیین شده، ولی هنوز همه این بیت کوین ها استخراج نشدن. برای همین تو محاسبه مارکت کپ از Circulating Supply استفاده می شه، نه از کل ۲۱ میلیون.

یعنی فقط بیت کوین هایی که واقعا تو بازار وجود دارن وارد محاسبه می شن. به خاطر همین حتی اگر قیمت ثابت بمونه، وقتی هر چند وقت یه بار بیت کوین جدید استخراج می شه و وارد بازار می شه، مقدار مارکت کپ هم تغییر می کنه.

بیشتر بخوانید: چرا عرضه بیت کوین محدود به ۲۱ میلیون واحد است؟

نحوه محاسبه ارزش بازار آلت کوین ها

برای آلت کوین ها هم دقیقا همین فرمول استفاده می شه:

“Market Cap” = “Price” × “Circulating Supply”

یعنی قیمت هر واحد از اون ارز ضرب می شه در تعداد توکن هایی که در گردش هستن و نتیجه اش می شه مارکت کپ.

یه مثال ساده بزنیم. فرض کن قیمت یه آلت کوین ۲ دلار باشه و عرضه در گردش اون ۵۰ میلیون واحد.

محاسبه اینطوری انجام می شه:

2 × 50,000,000 = 100,000,000

یعنی مارکت کپ این آلت کوین می شه ۱۰۰ میلیون دلار. به زبان ساده یعنی اگر تعداد توکن ها ثابت بمونه ولی قیمت بالا بره، ارزش بازار هم همون قدر بالا می ره.

اینجا هم معمولا از Circulating Supply استفاده می کنن، نه از کل توکن هایی که ممکنه در آینده آزاد بشن. بهتره اخبار بیت کوین رو به شکل به روز از کریپتونگار دنبال کنید.

تفاوت مارکت کپ با حجم معاملات (Volume) چیست؟

اینجا جاییه که خیلی ها قاطی می کنن، چون مارکت کپ و حجم معاملات دو تا مفهوم کاملا متفاوتن.

مارکت کپ (Market Cap) نشون می ده ارزش کل یه ارز دیجیتال تو بازار چقدره. فرمولش هم اینه:

“Market Cap” = “Price” × “Circulating Supply”

یعنی قیمت هر واحد ضربدر تعداد کوین هایی که در گردش هستن.

مثلا اگر قیمت یه ارز ۱۰ دلار باشه و ۱ میلیون واحد ازش در گردش باشه، محاسبه اینطوری می شه:

10 × 1,000,000 = 10,000,000

پس مارکت کپ اون ارز می شه ۱۰ میلیون دلار.

اما حجم معاملات (Trading Volume) یه چیز دیگه رو نشون می ده. Volume می گه تو یه بازه زمانی مشخص — معمولا ۲۴ ساعت — چه مقدار از اون ارز خرید و فروش شده.

مثلا وقتی گفته می شه در ۲۴ ساعت گذشته ۵۰ میلیون دلار بیت کوین معامله شده، این عدد هیچ ربطی به تعداد کل بیت کوین ها نداره. فقط نشون می ده بازار چقدر فعال بوده.

معمولا وقتی حجم معاملات بالا باشه یعنی نقدشوندگی بهتره، خرید و فروش راحت تر انجام می شه و فاصله بین قیمت خرید و فروش یا همون Bid/Ask Spread هم کمتر می شه.

پس وقتی درباره مارکت کپ صحبت می کنیم، باید حواسمون باشه که Volume یه شاخص جداگانه ست و هر کدوم دارن یه چیز متفاوت از بازار رو نشون می دن.

دامیننس بیت کوین و ارتباط آن با ارزش بازار چیست؟

دامیننس بیت کوین (Bitcoin Dominance) یه شاخص مهم تو بازار کریپتوئه که نشون می ده چند درصد از کل مارکت کپ بازار کریپتو متعلق به بیت کوینه.

فرمولش این شکلیه:

“BTC Dominance” = “Bitcoin Market Cap” / “Total Crypto Market Cap” × 100

توضیح ساده فرمول اینه که مارکت کپ بیت کوین رو تقسیم می کنیم بر کل مارکت کپ بازار کریپتو و بعد نتیجه رو در ۱۰۰ ضرب می کنیم تا درصد به دست بیاد.

تو این فرمول:

• Bitcoin Market Cap یعنی قیمت بیت کوین ضربدر عرضه در گردش بیت کوین.
• Total Crypto Market Cap هم یعنی مجموع مارکت کپ همه ارزهای دیجیتال.

این شاخص کمک می کنه بفهمیم پول بازار بیشتر کجا جمع شده. وقتی دامیننس بیت کوین بالاست یعنی سهم بیت کوین از کل بازار زیاده. وقتی دامیننس شروع می کنه پایین اومدن، معمولا یعنی سرمایه داره بیشتر وارد آلت کوین ها می شه.

بیشتر بخوانید: 7 دلیل که چرا بیت کوین هنوز بهترین سرمایه گذاری است؟

مزایا و محدودیت های استفاده از مارکت کپ در تحلیل بازار

مارکت کپ ابزار خیلی مهمیه و کمک می کنه سریع بفهمیم اندازه یه پروژه تو بازار چقدره. باهاش می شه پروژه ها رو راحت تر با هم مقایسه کرد؛ مثلا تفاوت مقیاس بین بیت کوین و یه آلت کوین کوچیک رو دید. از طرفی برای دسته بندی پروژه ها به Large Cap، Mid Cap و Small Cap هم خیلی کاربردیه و تو مدیریت ریسک سبد سرمایه گذاری هم کمک می کنه.

با این حال مارکت کپ کامل و بی نقص هم نیست. چون فقط بر اساس قیمت فعلی و عرضه در گردش حساب می شه و چیزی درباره کیفیت پروژه، تیم، تکنولوژی یا ریسک های پنهان نمی گه.

علاوه بر این، تو پروژه هایی که بخش زیادی از توکن ها هنوز قفل هستن یا قراره در آینده آزاد بشن، مارکت کپ فعلی ممکنه کوچیک تر از چیزی که واقعا هست به نظر بیاد. همین طور اگر فقط به مارکت کپ نگاه بشه و Max Supply یا ساختار توکنومیک بررسی نشه، ممکنه ریسک تورم توکن دیده نشه.

آیا مارکت کپ معیار مناسبی برای سرمایه گذاری است؟

مارکت کپ قطعا یکی از مهم ترین معیارها برای شروع تحلیل یه پروژه ست، اما به تنهایی کافی نیست. با مارکت کپ می شه فهمید اندازه پروژه تقریبا چقدره، ریسک نسبیش نسبت به پروژه های دیگه چطوره و تا حدی هم می شه حدس زد پروژه در چه مرحله ای از رشد قرار داره.

اما چیزهایی هم هست که مارکت کپ به تنهایی نشون نمی ده؛ مثل مدل اقتصادی توکن، ریسک تورم، وضعیت واقعی توسعه پروژه، قدرت جامعه کاربری یا کاربردهای واقعی. برای همین تو تحلیل حرفه ای معمولا کنار مارکت کپ یه مفهوم دیگه هم بررسی می شه به اسم:

“Fully Diluted Market Cap” = “Price” × “Max Supply”

توضیح ساده این فرمول اینه که فرض می کنیم تمام توکن هایی که قراره در آینده منتشر بشن همین الان تو بازار وجود دارن و بعد ارزش کل بازار رو حساب می کنیم.

در نتیجه برای سرمایه گذاری بهتره مارکت کپ رو به عنوان یه فیلتر اولیه در نظر گرفت. دسته بندی Large / Mid / Small Cap کمک می کنه سبد متعادل تری ساخته بشه، ولی تصمیم نهایی بهتره با بررسی چیزهایی مثل تکنولوژی پروژه، تیم توسعه، نقشه راه، کاربرد واقعی و حجم معاملات گرفته بشه.

جمع بندی

مارکت کپ چیست؟ (Market Cap) ارزش کل یک دارایی دیجیتال رو نشون می ده. این عدد از ضرب قیمت یک کوین در عرضه در گردش به دست میاد. معامله گرها از این شاخص برای شناخت اندازه پروژه استفاده می کنن. پروژه ها معمولا در سه گروه قرار می گیرن. ارزهای بزرگ یا Large Cap بیشتر از 10 میلیارد دلار ارزش دارن. پروژه های Mid Cap بین 1 تا 10 میلیارد دلار قرار می گیرن. دسته Small Cap هم ارزش کمتر از 1 میلیارد دلار دارن.
همچنین بررسی دامیننس بیت کوین کمک می کنه جریان سرمایه بازار دیده بشه. وقتی این شاخص بالا می ره، سرمایه بیشتر سمت بیت کوین می ره. وقتی پایین میاد، توجه بازار به آلت کوین ها بیشتر می شه. اگه دنبال یادگیری بیشتر درباره تحلیل بازار کریپتو هستی، پیشنهاد می کنم مقاله های دیگه کریپتونگار رو هم ببینی.