آنچه در این مطلب می‌خوانید:

ری استیکینگ یکی از جدیدترین ترندهای دنیای دیفای هست که داره مدل کسب درآمد از استیکینگ رو متحول میکنه. اگه قبلا فقط با استیک کردن اتریوم سود میگرفتی، الان میتونی همون سرمایه رو دوباره وارد بازی کنی و بازده بیشتری بگیری. ایده ساده ست اما تاثیرش عمیقه. Restaking اجازه میده امنیت شبکه های جدید با استفاده از اتریوم تامین بشه و در عوض پاداش بیشتری نصیبت بشه. پروژه هایی مثل EigenLayer این مفهوم رو جدی تر کردن و مسیر درآمد غیرفعال رو جذاب تر کردن. از طرفی Liquid Restaking هم اومده تا نقدشوندگی رو حفظ کنه و سرمایه قفل نشه.

توی این مقاله از کریپتونگار قراره دقیق و کاربردی بررسی کنیم Restaking چیه، چطور کار میکنه و چه فرصت هایی برای درآمد در دیفای میسازه.

ری استیکینگ چیست و چگونه کار میکند؟

ری استیکینگ یعنی استفاده دوباره از دارایی استیک شده برای تامین امنیت پروتکل های دیگه. در حالت عادی وقتی اتریوم رو استیک میکنی، فقط امنیت شبکه اتریوم رو تامین میکنی و پاداش همون شبکه رو میگیری. اما با Restaking همون وثیقه میتونه چند جا همزمان استفاده بشه. اینجا مفهوم اشتراک امنیت وارد میشه. این مفهوم یعنی اعتبارسنج ها یا استیکرها امنیتشون رو به سرویس های دیگه هم قرض میدن. این سرویس ها میتونن اوراکل(Oracle)، رول آپ (Rollup) یا دیتالیر (Data Layer) باشن. در ازای این کار، پاداش اضافه دریافت میکنی. پس بازده سرمایه بیشتر میشه، بدون اینکه سرمایه جدید وارد کنی.

البته این مدل بدون ریسک نیست. چون اگه یکی از سرویس ها دچار مشکل بشه، احتمال اسلشینگ (Slashing) وجود داره. یعنی بخشی از وثیقه ات جریمه میشه.

بیشتر بخوانید: مفهوم شیلینگ (Shilling) در بازار ارز دیجیتال چیست؟ نحوه محافظت از ارزها در برابر شیلینگ

درواقع Restaking لایه جدیدی روی استیکینگ اتریوم ساخته. این لایه اجازه میده امنیت شبکه به یک کالای قابل استفاده تبدیل بشه. همین موضوع باعث شده دیفای وارد فاز جدیدی از درآمد غیرفعال بشه.

تعریف Restaking

Restaking یعنی استفاده دوباره از دارایی ای که قبلا استیک کردی برای گرفتن پاداش بیشتر. در مدل سنتی استیکینگ، دارایی ات فقط امنیت یک شبکه رو تامین میکنه. اما در Restaking همون وثیقه میتونه چند سرویس مختلف رو هم پشتیبانی کنه.

این مفهوم روی شبکه اتریوم شکل گرفته. بعد از فعال شدن برداشت استیک، مدل های جدیدی برای استفاده بهتر از سرمایه به وجود اومد. Restaking یکی از مهم ترین اون هاست.

در این ساختار، اعتبارسنج ها یا کاربرانی که ETH استیک کردن، میتونن امنیتشون رو به سرویس های اضافی هم اختصاص بدن. این سرویس ها بهشون Active Validation Services گفته میشه. در ازای این همکاری، پاداش جداگانه پرداخت میشه.

از نظر فنی، Restaking باعث میشه امنیت اتریوم به یک لایه اشتراکی تبدیل بشه. پروتکل های جدید به جای ساختن شبکه اعتبارسنج مستقل، از امنیت موجود استفاده میکنن. این کار هزینه راه اندازی پروژه های جدید رو کمتر میکنه.

در نتیجه Restaking هم برای اعتبارسنج سودآوره، هم برای پروتکل های تازه. اما باید ریسک های فنی و اسلشینگ رو هم جدی گرفت.

تفاوت Restaking با Staking

Staking یعنی وقتی دارایی ات رو قفل میکنی تا امنیت شبکه اصلی تامین بشه و پاداش دریافت کنی. در این حالت، سرمایه فقط یک شبکه رو پشتیبانی میکنه و سود هم محدود به همون شبکه است.

اما Restaking یه قدم جلوتره. اینجا همون دارایی میتونه همزمان چند سرویس یا پروتکل دیگه رو هم امن کنه. یعنی سرمایه ات چند برابر کاربرد پیدا میکنه و بازده بیشتری میاره.

Staking سنتی ریسک کمتری داره چون فقط شبکه اصلی درگیر هستش. Restaking کمی پیچیده تره و احتمال اسلشینگ یا مشکلات قرارداد هوشمند وجود داره. مزیت بزرگ Restaking اینه که بدون ورود سرمایه جدید، میتونی درآمد غیرفعال بیشتری بسازی. همچنین نقدشوندگی Liquid Restaking باعث میشه لازم نباشه سرمایه طولانی مدت قفل بشه.

درواقع، Staking پایه ایه و Restaking توسعه اون برای حداکثر بهره وری سرمایه است. این تفاوت ها به کاربر کمک میکنه انتخاب کنه که ساده باشه یا چند لایه و سودآور.

لیکویید ری استیکینگ چیست؟

لیکویید ری استیکینگ (Liquid Restaking) نسخه پیشرفته ای از Restaking هست که مشکل قفل شدن سرمایه رو حل کرده. در Restaking سنتی، وقتی دارایی ات رو دوباره استیک میکنی، ممکنه مدت طولانی قفل بمونه و نتونی ازش استفاده کنی. اما در Liquid Restaking، دارایی استیک شده به یک توکن قابل معامله تبدیل میشه که میتونی آزادانه بفروشی یا در سایر پروتکل ها استفاده کنی.

این مدل باعث میشه سرمایه ات همیشه نقد باشه و فرصت های دیفای رو از دست ندی. مثلا پروژه Lido روی اتریوم، امکان لیکویید استیکینگ فراهم کرده و توکن stETH صادر میکنه. این توکن میتونه در پلتفرم های دیگه مثل Aave یا Curve استفاده بشه و همزمان سود استیکینگ هم دریافت کنی.

نکته مهم اینکه Liquid Restaking پیچیدگی های فنی داره. قرارداد هوشمند باید هم امنیت شبکه رو تضمین کنه، هم نقدشوندگی توکن ها رو حفظ کنه. به همین دلیل پروژه ها معمولا از اوراکل ها و رول آپ ها برای مدیریت ریسک استفاده میکنن.

Liquid Restaking ترکیبی از پایداری درآمد و انعطاف سرمایه ایجاد میکنه و داره مسیر جدیدی برای کسب سود در دیفای باز میکنه.

نقش توکن های (Liquid Restaking (LRT

توکن های Liquid Restaking یا به اختصار LRT، هسته اصلی لیکویید Restaking هستن. این توکن ها نماینده دارایی استیک شده تو شبکه اصلی هستن ولی به صورت نقد و قابل معامله باقی میمونن. با داشتن LRT، میتونی هم سود استیکینگ بگیری و هم دارایی رو بدون نیاز به unstake جا به جا یا معامله کنی.

مثلا stETH که توسط Lido صادر میشه، یه نوع LRT هست. توکن ها میتونن در پلتفرم های دیگه مثل Curve یا Balancer برای فارمینگ و تامین نقدینگی استفاده بشن. این یعنی دارایی ات داره چند جا همزمان کار میکنه و بازده بیشتری تولید میکنه.

LRT ها همچنین نقش حیاتی در مدیریت ریسک دارن. اگه بخشی از شبکه دچار مشکل بشه، قراردادهای هوشمند به صورت خودکار ارزش توکن ها رو حفظ میکنن. همچنین امکان ترکیب با اوراکل ها و رول آپ ها باعث میشه امنیت و نقدشوندگی توکن همزمان تضمین بشه.

بیشتر بخوانید: رول ‌آپ چیست و چگونه کار می کند؟

به زبان ساده تر، LRT ها دارایی استیک شده رو از حالت قفل و محدود خارج میکنن و اون رو به ابزار مالی منعطف تبدیل میکنن. این انعطاف، فرصت های درآمدی دیفای رو گسترش میده و باعث میشه سرمایه گذاران کوچک و بزرگ از Restaking حداکثر بهره رو ببرن.

Eigen Layer چیست و چه نقشی در فضای Restaking دارد؟

EigenLayer یه پروتکل نوآورانه ست که داره مفهوم Restaking رو به سطح جدیدی میبره. هدف اصلیش اینه که امنیت اتریوم رو به صورت اشتراکی برای پروتکل ها و سرویس های جدید فراهم کنه. با EigenLayer، اعتبارسنج ها میتونن دارایی استیک شده خودشون رو دوباره برای چند پروژه مختلف استفاده کنن و در عوض پاداش اضافه دریافت کنن.

این کار باعث میشه شبکه های تازه بدون نیاز به جذب اعتبارسنج مستقل، از امنیت اتریوم بهره ببرن. به عبارت دیگه، Eigen Layer به پروژه های دیفای اجازه میده هزینه راه اندازی رو کاهش بدن و همزمان از امنیت شبکه اصلی استفاده کنن.

یکی از ویژگی های مهم Eigen Layer، شفافیت و قرارداد هوشمند قوی شه. هر پروژه ای که بخواد از دارایی ری استیک شده استفاده کنه، باید قوانین پروتکل رو رعایت کنه. در غیر این صورت، اعتبارسنج ها تحت اسلشینگ قرار میگیرن و سرمایه شون کاهش پیدا میکنه.

EigenLayer همچنین به توسعه دهندگان اجازه میده تا مدل های جدید درآمدی طراحی کنن. با ترکیب این پروتکل با Liquid Restaking، سرمایه گذاران میتونن همزمان سود استیکینگ و نقدینگی بالا داشته باشن.

آموزش EigenLayer

معرفی پروتکل Eigen Layer

پروتکل Eigen Layer یه ساختار پیشرفته برای Restaking ارائه میده که به اعتبارسنج ها اجازه میده امنیت اتریوم رو برای چند پروژه همزمان به اشتراک بذارن. ایده اصلی اینه که شبکه های جدید بدون نیاز به راه اندازی اعتبارسنج مستقل، از امنیت و وثیقه موجود بهره ببرن و هزینه هاشون کاهش پیدا کنه.

Eigen Layer با استفاده از قراردادهای هوشمند دقیق، مطمئن میشه هر پروژه قوانین شبکه رو رعایت کنه. اگه یه سرویس رفتار اشتباه داشته باشه، بخشی از سرمایه استیک شده توسط اعتبارسنج ها به صورت اتوماتیک جریمه میشه (اسلشینگ).

این پروتکل امکان طراحی مدل های درآمدی نوین رو هم میده. برای مثال، سرمایه گذار میتونه همزمان از پاداش ری استیکینگ و فرصت های دیفای دیگر سود ببره.

بیشتر بخوانید: پروتکل EigenLayer چیست؟ معرفی ایردراپ آیگن لیر

نحوه عملکرد Eigen Layer در اکوسیستم اتریوم

Eigen Layer روی شبکه اتریوم کار میکنه و از دارایی های استیک شده برای تامین امنیت پروتکل های جانبی استفاده میکنه. وقتی اعتبارسنج ها دارایی خودشون رو ری استیک میکنن، Eigen Layer این وثیقه ها رو به چند پروژه متصل میکنه و پاداش اضافه میده.

سیستم به صورت خودکار رفتار اعتبارسنج ها رو مانیتور میکنه. اگه هر پروژه قوانین پروتکل رو نقض کنه یا خطا رخ بده، قرارداد هوشمند بخشی از دارایی استیک شده رو اسلش میکنه. این مکانیزم تضمین میکنه که شبکه امن بمونه و ریسک ها کنترل بشن.

Eigen Layer همچنین از اوراکل ها و رول آپ ها برای مدیریت اطلاعات و تراکنش ها استفاده میکنه. این ترکیب باعث میشه امنیت، سرعت و شفافیت تراکنش ها حفظ بشه. سرمایه گذاران میتونن با خیال راحت دارایی هاشون رو دوباره استیک کنن و همزمان از فرصت های دیفای دیگه بهره ببرن.

Eigen Layer یه لایه میانی ایجاد میکنه که هم شبکه اصلی اتریوم و هم پروژه های تازه میتونن به شکل امن و انعطاف پذیر از دارایی های استیک شده استفاده کنن.

فرصت های درآمدی Restaking و Liquid Restaking

ری استیکینگ و لیکویید ری استیکینگ فرصت های جذابی برای کسب درآمد غیرفعال در دیفای ایجاد میکنن. با استفاده از این روش، میتونی همزمان چند پروتکل رو امن کنی و پاداش جداگانه دریافت کنی. این یعنی بازده سرمایه بدون نیاز به وارد کردن دارایی جدید افزایش پیدا میکنه.

مثلا با ترکیب Liquid Restaking و پلتفرم های فارمینگ، سرمایه گذار میتونه هم سود استیکینگ دریافت کنه هم از فعالیت در بازارهای دیفای بهره ببره. توکن های LRT این امکان رو میدن که دارایی ها همیشه نقد باشن و فرصت ها از دست نرن.

از طرف دیگه، پروتکل هایی مثل Eigen Layer به توسعه دهندگان اجازه میدن مدل های درآمدی نوین بسازن. این یعنی اعتبارسنج ها و سرمایه گذاران کوچک هم میتونن سهمی از پروژه های تازه داشته باشن و درآمد بیشتری کسب کنن.

Restaking و Liquid Restaking مسیر درآمد غیرفعال رو گسترده تر و انعطاف پذیرتر میکنن. سرمایه گذار میتونه ترکیب هوشمندانه ای از چند پروتکل انتخاب کنه و ریسک و بازده رو بهینه کنه.

افزایش بازده سرمایه در دیفای

یکی از مزیت های کلیدی ری استیکینگ و Liquid Restaking، افزایش بازده واقعی سرمایه در دیفای هست. این مدل اجازه میده سرمایه ای که قبلا استیک شده دوباره وارد چرخه سود بشه و چندین منبع درآمد همزمان ایجاد کنه.

مثلا، فرض کن ۱۰ اتریوم داری و اون ها رو با Lido استیک میکنی. بازده سالانه پایه استیکینگ حدود ۴ تا ۵ درصد هست. حالا اگه همون ۱۰ اتریوم رو با Eigen Layer یا Liquid Restaking دوباره وارد پروتکل های جانبی کنی. میتونی پاداش اضافه ای بین ۶ تا ۱۰ درصد در سال بگیری، بدون اینکه دارایی جدیدی اضافه کرده باشی.

توکن های لیکویید مثل stETH یا LRT باعث میشن سرمایه همیشه نقد بمونه. همچنین باعث میشن سرمایه قابل استفاده در سایر فرصت های دیفای مثل فارمینگ در Curve یا تامین نقدینگی در Aave باشه. این یعنی همزمان میتونی سود استیکینگ، سود فارمینگ و بهره وام دهی دریافت کنی، که مجموع بازده میتونه تا ۱۰–۱۵ درصد در سال افزایش پیدا کنه.

در نتیجه، ری استیکینگ و Liquid Restaking یه ترکیب حرفه ای از امنیت شبکه و بهره وری سرمایه ارائه میدن. این روش برای سرمایه گذارهایی که دنبال بیشترین بازده با حداقل ورود دارایی جدید هستن واقعا جذابه.

بیشترین بازده با Liquid Restaking در دیفای

ترکیب Restaking با سایر پروتکل های دیفای

یکی از جذابیت های ری استیکینگ، امکان ترکیبش با پروتکل های دیفای دیگه هست. مثلا میتونی دارایی استیک شده ات رو روی Lido نگه داری و توکن stETH رو برای تامین نقدینگی در Curve یا وام دهی در Aave استفاده کنی.

این کار باعث میشه هم سود استیکینگ اصلی رو بگیری، هم از فعالیت های دیفای جانبی بهره ببری. برای مثال یه سرمایه گذار میتونه ۵ ETH ری استیک کنه و stETH رو در Curve قرار بده. سود سالانه از استیکینگ حدود ۴ درصده، اما در این موقعیت با فارمینگ Curve مجموع بازده تا ۸ درصد افزایش پیدا کرده.

پروتکل های دیگه مثل Yearn Finance امکان استیک اتوماتیک و ترکیبی رو فراهم میکنن. یعنی سرمایه بدون دخالت دستی در چندین استراتژی دیفای مشارکت داده میشه. این کار ریسک تمرکز سرمایه رو هم کاهش میده و در عین حال بازده بیشتری ایجاد میکنه.

ریسک ها و چالش های Restaking و ایگن لیر (EigenLayer)

ری استیکینگ و Eigen Layer فرصت های درآمدی زیادی ایجاد کردن، اما بدون ریسک نیستن. سرمایه گذاران باید قبل از مشارکت با این روش ها، خطرات احتمالی و چالش های فنی رو درک کنن.

  • ریسک اسلشینگ: اگر اعتبارسنج رفتار اشتباه داشته باشه یا خطای شبکه رخ بده، بخشی از سرمایه استیک شده کاهش پیدا میکنه.

  • ریسک قرارداد هوشمند: پروتکل ها از قراردادهای هوشمند استفاده میکنن و هر باگ یا مشکل امنیتی میتونه باعث از دست رفتن سرمایه بشه.

  • ریسک نقدشوندگی: حتی با Liquid Restaking، برخی توکن ها ممکنه در شرایط بازار کم نقدشونده بشن و فروش سریع دشوار باشه.

  • ریسک پیچیدگی فنی: مدیریت همزمان چند پروتکل و دارایی استیک شده نیاز به دانش فنی داره و اشتباه در اجرا ممکنه ضرر ایجاد کنه.

  • ریسک شبکه های جانبی: پروژه هایی که از امنیت اتریوم استفاده میکنن، اگر خودشون دچار مشکل بشن، میتونن روی سرمایه ری استیک شده تاثیر منفی بذارن.

ریسک اسلشینگ و امنیت شبکه

یکی از مهم ترین ریسک های Restaking، اسلشینگ هست. اسلشینگ زمانی اتفاق میفته که اعتبارسنج ها قوانین شبکه یا پروتکل رو نقض کنن یا عملکردشون دچار خطا بشه.

در شبکه اتریوم، هر اعتبارسنج برای تامین امنیت، دارایی خودش رو قفل میکنه. اگر اعتبارسنج offline بمونه، تراکنش های مخرب تایید کنه یا دو بلاک همزمان پیشنهاد بده، شبکه بخشی از سرمایه ش رو جریمه میکنه. این جریمه میتونه بین ۰.۵ تا ۵ درصد وثیقه استیک شده باشه، بسته به شدت تخلف و زمان وقوع.

در پروتکل هایی مثل Eigen Layer، اسلشینگ حتی پیچیده تره چون دارایی استیک شده برای چند پروژه همزمان استفاده میشه. این یعنی یک خطای کوچک در یک پروتکل جانبی میتونه باعث کاهش سرمایه در کل شبکه بشه.

به همین دلیل، امنیت شبکه و دقت اعتبارسنج ها اهمیت حیاتی داره. پروتکل های پیشرفته تلاش میکنن با قراردادهای هوشمند و مانیتورینگ خودکار، احتمال اسلشینگ غیرضروری رو کاهش بدن. سرمایه گذاران حرفه ای معمولا اعتبارسنج های با سابقه و با امنیت بالا رو انتخاب میکنن تا ریسک کاهش سرمایه حداقل باشه.

ریسک های نقدشوندگی و قراردادهای هوشمند

یکی از چالش های مهم در Restaking و Liquid Restaking، نقدشوندگی دارایی ها و امنیت قراردادهای هوشمنده. تو مدل Liquid Restaking، دارایی های استیک شده به توکن های قابل معامله مثل stETH یا LRT تبدیل میشن، اما این توکن ها همیشه به ارزش واقعی اتریوم نزدیک نیستن.

برای مثال، اگر بازار دچار نوسان شدید بشه یا تقاضا برای توکن کم باشه، ممکنه قیمت توکن کمتر از ارزش دارایی اصلی باشه. در چنین شرایطی سرمایه گذار نمیتونه سریع سرمایه خودش رو نقد کنه بدون اینکه ضرر مالی ببینه. این موضوع در پروتکل هایی که چندین پروژه رو با یک دارایی پشتیبانی میکنن، حساس تره چون جریان نقدینگی به چند بخش تقسیم میشه.

علاوه بر این، قراردادهای هوشمند پیچیده هستن و هر باگ یا مشکل امنیتی میتونه منجر به از دست رفتن سرمایه بشه. مثلا در پروژه های دیفای که Restaking رو با فارمینگ ترکیب میکنن، یک خطای کوچک در مدیریت نقدینگی یا اوراکل ها میتونه میلیون ها دلار سرمایه رو به خطر بندازه. این ریسک ها باعث میشه سرمایه گذاران حرفه ای قبل از ورود به پروتکل، بررسی امنیت قراردادها، سابقه توسعه دهندگان و نقدینگی شبکه رو حتما انجام بدن.

چالش های مهم در Restaking

تاثیر ری استیکینگ، لیکویید استیکینگ و EigenLayer بر آینده دیفای

ری استیکینگ، لیکویید استیکینگ و پروتکل هایی مثل EigenLayer دارن ساختار درآمد و امنیت دیفای رو متحول میکنن. این فناوری ها باعث میشن سرمایه استیک شده فقط محدود به یک شبکه نباشه و چند پروژه به طور همزمان ازش بهره ببرن.

با این روش، پروتکل های تازه میتونن بدون نیاز به جذب اعتبارسنج مستقل، امنیت خودشون رو تامین کنن و هزینه های راه اندازی کاهش پیدا کنه. همزمان، سرمایه گذاران فرصت دریافت پاداش چندگانه و بهره وری بیشتر از دارایی هاشون رو دارن.

این مکانیزم ها همچنین نقدینگی شبکه رو بهبود میدن و استفاده از توکن های لیکویید مثل stETH و LRT باعث میشه سرمایه همیشه قابل دسترس باشه. به مرور، این مدل ها میتونن به استانداردی برای پروژه های دیفای تبدیل بشن و جریان سرمایه و نوآوری در اکوسیستم اتریوم رو افزایش بدن.

جمع بندی

ری استیکینگ داره مدل استیکینگ سنتی رو متحول میکنه و با امکاناتی مثل Liquid Restaking و EigenLayer، سرمایه گذاران میتونن بازده بیشتری از دارایی هاشون بگیرن. این فناوری ها امنیت شبکه رو هم تقویت میکنن و امکان مشارکت همزمان در چند پروتکل دیفای رو فراهم میکنن. Liquid Restaking با ارائه توکن های قابل معامله مثل stETH و LRT، نقدشوندگی دارایی رو حفظ میکنه و فرصت های درآمدی دیفای رو گسترده تر میکنه. Eigen Layer هم مسیر استفاده اشتراکی از سرمایه استیک شده رو هم برای پروتکل ها و هم برای اعتبارسنج ها امن و منعطف میکنه. درواقع Restaking نه فقط برای افزایش سود بلکه برای بهینه سازی سرمایه و نوآوری در دیفای ضروریه.

برای دیدن آموزش های بیشتر و کاربردی، آموزش ارز دیجیتال در کریپتونگار رو از دست نده!

سوالات متداول

ری استیکینگ یه روش جدیده که سرمایه استیک شده دوباره استفاده میشه تا هم سود بیشتری بده و هم امنیت شبکه تامین بشه.

این روش باعث میشه دارایی شما همیشه نقد باشه و همزمان بتونه چند پروتکل دیفای رو امن کنه و پاداش اضافه بده.

Eigen Layer یه پروتکل هست که امنیت اتریوم رو به اشتراک میذاره و اجازه میده چند پروژه همزمان از سرمایه استیک شده استفاده کنن.

ریسک هایی مثل اسلشینگ، مشکلات قرارداد هوشمند و کاهش نقدشوندگی وجود داره که قبل از ورود باید در نظر گرفته بشه.

با ترکیب سرمایه استیک شده با پروتکل های فارمینگ، تامین نقدینگی و وام دهی، سرمایه چند جا همزمان کار میکنه و سود بیشتری میده.