آشنایی با پلتفرم ها و پروژه های متاورس

پروژه های متاورس، اکوسیستم هایی هستن که با استفاده از فناوری هایی مثل بلاکچین، NFT، واقعیت مجازی و Web3، امکان ساخت دنیاهای دیجیتال، تعامل کاربران و ایجاد اقتصاد مجازی رو فراهم میکنن. اگه قصد فعالیت یا سرمایه گذاری در این حوزه رو دارید، شناخت ساختار و کاربرد هر پروژه میتونه به تصمیم گیری آگاهانه تر شما کمک کنه.

این روزها اسم متاورس رو تقریبا همه شنیدن؛ از خرید زمین مجازی و بازی گرفته تا برگزاری کنسرت، آموزش و حتی سرمایه گذاری. همین موضوع باعث شده پروژه های متاورس به یکی از داغ ترین موضوعات دنیای فناوری و ارزهای دیجیتال تبدیل بشن. با این حال، هنوز خیلی از افراد تفاوت بین پروژه متاورس و پلتفرم متاورس رو نمیدونن یا تصور میکنن متاورس فقط یک بازی سه بعدیه.

واقعیت اینه که متاورس چیزی فراتر از یک بازی یا شبکه اجتماعیه. این اکوسیستم با کمک فناوری هایی مثل بلاکچین، NFT، واقعیت مجازی (VR) و Web3، فضایی رو ایجاد کرده که کاربران میتونن داخل اون تعامل داشته باشن، دارایی های دیجیتال خودشون رو مدیریت کنن و حتی کسب درآمد داشته باشن.

توی این مقاله با مفهوم متاورس، تفاوت پلتفرم ها و پروژه های metaverse، معروف ترین پلتفرم ها، روش فعالیت در اون ها و همچنین فرصت ها و ریسک های سرمایه گذاری در این حوزه آشنا میشیم. اگه هم هنوز با مفهوم متاورس آشنایی ندارید، پیشنهاد می کنیم قبل از ادامه، آموزش متاورس رو در کریپتونگار مطالعه کنید.

متاورس چیست؟

سوال مهم و اولیه اینه که متاورس چیست؟ متاورس (Metaverse) یک فضای مجازی سه بعدیه که افراد میتونن با آواتارهای دیجیتالی خودشون وارد اون بشن، با سایر کاربران ارتباط برقرار کنن، بازی انجام بدن، در رویدادهای مختلف شرکت کنن یا دارایی های دیجیتال بخرن و بفروشن. در واقع، متاورس تلاش میکنه تجربه ای نزدیک تر به دنیای واقعی رو در فضای دیجیتال ایجاد کنه.

برخلاف تصور خیلی ها، متاورس یک نرم افزار یا یک شرکت خاص نیست؛ بلکه مجموعه ای از پلتفرم ها، پروژه ها و فناوری های مختلفه که کنار هم این اکوسیستم رو میسازن. به همین دلیل، شرکت های مختلف هر کدوم بخشی از متاورس رو توسعه میدن و هنوز هیچ نسخه واحد و کاملی از اون وجود نداره.

متاورس ارتباط مستقیمی با فناوری هایی مثل بلاکچین، NFT، واقعیت مجازی، واقعیت افزوده و Web3 داره. این فناوری ها باعث میشن کاربران مالک واقعی دارایی های دیجیتال خودشون باشن و بدون وابستگی به یک نهاد مرکزی، در اقتصاد دیجیتال فعالیت کنن. به زبان ساده، اگه اینترنت امروز فضایی برای مشاهده محتواست، متاورس اینترنتیه که داخل اون زندگی، کار، بازی و تعامل انجام میدید.

منظور از پروژه های متاورس چیست؟

وقتی از پروژه های متاورس صحبت می کنیم، منظور فقط یک دنیای مجازی یا یک بازی نیست. پروژه متاورس به هر محصول یا سرویسی گفته میشه که برای توسعه اکوسیستم متاورس ایجاد شده باشه. این پروژه میتونه یک بازی بلاکچینی، بازار NFT، زیرساخت فنی، شبکه بلاکچین یا حتی یک پلتفرم اجتماعی باشه.

هدف بیشتر پروژه های metaverse ایجاد فضاییه که کاربران بتونن در اون تعامل داشته باشن، دارایی دیجیتال بسازن، معامله کنن یا خدمات مختلفی دریافت کنن. بسیاری از این پروژه ها از فناوری بلاکچین استفاده میکنن تا مالکیت دارایی ها به صورت شفاف و غیرمتمرکز ثبت بشه.

برای مثال، وقتی یک زمین مجازی یا آیتم دیجیتال خریداری می کنید، مالکیت اون معمولا به شکل NFT داخل کیف پول شما ثبت میشه و میتونید در صورت نیاز اون رو به شخص دیگه ای منتقل یا معامله کنید. البته همه پروژه های متاورس بلاکچینی نیستن. بعضی از اون ها بیشتر روی تجربه کاربری، بازی یا تعامل اجتماعی تمرکز دارن و از NFT یا ارز دیجیتال استفاده نمیکنن.

پلتفرم های متاورس چه هستند و چگونه کار میکنند؟

پلتفرم های متاورس محیط هایی هستن که کاربران مستقیما وارد اون ها میشن و دنیای مجازی رو تجربه میکنن. داخل این پلتفرم ها میتونید آواتار بسازید، با کاربران دیگه ارتباط بگیرید، در رویدادهای آنلاین شرکت کنید، بازی انجام بدید یا دارایی های دیجیتال بخرید و بفروشید.

نحوه کار بیشتر این پلتفرم ها تقریبا مشابه همدیگه هست. اول یک حساب کاربری ایجاد می کنید و در بعضی پروژه ها کیف پول ارز دیجیتال خودتون رو هم متصل می کنید. بعد از ساخت آواتار، وارد محیط سه بعدی میشید و میتونید آزادانه در بخش های مختلف اون فعالیت کنید.

بعضی از پلتفرم ها و پروژه های metaverse اقتصاد داخلی دارن و از ارز دیجیتال اختصاصی برای خرید زمین، NFT یا آیتم های مختلف استفاده میکنن. اگه هم هنوز با این مفاهیم آشنا نیستید، مطالعه بخش آموزش ارز دیجیتال میتونه درک بهتری از اقتصاد متاورس بهتون بده.

تفاوت پلتفرم متاورس و پروژه متاورس

یکی از اشتباهات رایج اینه که پروژه متاورس و پلتفرم متاورس به جای هم استفاده میشن، در حالی که این دو مفهوم دقیقا یکسان نیستن. پروژه متاورس به هر فناوری، سرویس یا محصولی گفته میشه که برای توسعه اکوسیستم متاورس ساخته شده باشه؛ اما پلتفرم متاورس محیطیه که کاربران مستقیما وارد اون میشن و تجربه حضور در دنیای مجازی رو به دست میارن.

به بیان ساده، هر پلتفرم متاورس یک پروژه متاورسه، اما هر پروژه متاورس الزاما یک پلتفرم نیست. برای مثال، پروژه ای که فقط زیرساخت بلاکچین یا ابزارهای توسعه متاورس رو ارائه میده، پروژه متاورس محسوب میشه اما خودش یک دنیای مجازی قابل استفاده برای کاربران نیست. شناخت این تفاوت به شما کمک میکنه در موقع بررسی پروژه های سرمایه گذاری یا انتخاب یک پلتفرم، تصمیم آگاهانه تری بگیرید.

معروف ترین پلتفرم های متاورس

پلتفرم های متاورس هر کدوم با هدف خاصی توسعه پیدا کردن. بعضی روی بازی و سرگرمی تمرکز دارن، بعضی امکان خرید و فروش زمین و NFT رو فراهم میکنن و بعضی هم بیشتر برای تعامل اجتماعی یا برگزاری رویدادهای مجازی استفاده میشن. آشنایی با این پلتفرم ها کمک میکنه راحت تر متناسب با هدفتون انتخاب کنید.

Decentraland

دیسنترالند (Decentraland) یکی از شناخته شده ترین پروژه های متاورس مبتنی بر بلاکچین اتریومه. داخل این دنیا کاربران میتونن زمین مجازی (LAND) بخرن، فروشگاه یا گالری بسازن، رویداد برگزار کنن یا دارایی های دیجیتال خودشون رو معامله کنن.

ارز اختصاصی این پلتفرم MANA هست و بیشتر تراکنش های داخل اکوسیستم با همین توکن انجام میشه. یکی از دلایل محبوبیت Decentraland، حضور برندهای بزرگی مثل آدیداس (Adidas)، سامسونگ (Samsung) و ساتبیز (Sotheby's) در این پلتفرمه.

بیشتر بخوانید: دسنترالند (Decentraland) در متاورس و نحوه‌ی خرید و فروش زمین مجازی در متاورس و روش‌های کسب درآمد

The Sandbox

سندباکس (Sandbox) بیشتر روی ساخت محتوا توسط کاربران تمرکز داره. یعنی علاوه بر بازی کردن، میتونید بازی طراحی کنید، آیتم های سه بعدی بسازید یا زمین مجازی بخرید و از فروش یا اجاره اون درآمد داشته باشید.

توکن اختصاصی این پروژه SAND هست و همکاری با برندهایی مثل آدیداس، یوبی سافت (Ubisoft) و آتاری (Atari) باعث شده یکی از موفق ترین پلتفرم های متاورس محسوب بشه.

Somnium Space

اگه هدفتون تجربه واقعی تر از متاورسه، سومنیوم یا سامنیوم اسپیس (Somnium Space) یکی از بهترین گزینه هاست. این پلتفرم با تمرکز روی فناوری واقعیت مجازی (VR) ساخته شده و امکان خرید زمین، ساخت ساختمان، برگزاری رویداد و تعامل با سایر کاربران رو فراهم میکنه. استفاده از هدست های VR باعث میشه حس حضور در محیط مجازی طبیعی تر و جذاب تر باشه.

Roblox

هرچند روبلاکس (Roblox) یک پروژه بلاکچینی نیست، اما خیلی ها اون رو یکی از موفق ترین نمونه های متاورس میدونن. میلیون ها کاربر هر روز داخل این پلتفرم بازی میکنن، بازی جدید میسازن یا با دوستانشون تعامل دارن. رابط کاربری ساده و جامعه کاربری بزرگ باعث شده Roblox برای کاربران تازه کار هم انتخاب مناسبی باشه.

Horizon Worlds

هورایزن وردز (Horizon Worlds) محصول شرکت Meta (فیسبوک سابق) هست و بیشتر برای هدست های Meta Quest طراحی شده. کاربران میتونن دنیاهای مختلف بسازن، با دیگران ارتباط برقرار کنن، بازی انجام بدن یا رویدادهای مجازی برگزار کنن .این پروژه بیشتر روی تعامل اجتماعی و تجربه واقعیت مجازی تمرکز داره.

VRChat

وی آر چت (VRChat) بیشتر از اینکه یک بازی باشه، یک شبکه اجتماعی سه بعدیه. کاربران با ساخت آواتارهای اختصاصی وارد دنیاهای مختلف میشن، با افراد سراسر دنیا گفتگو میکنن و در رویدادهای مختلف شرکت میکنن. آزادی بالا در شخصی سازی محیط و آواتار باعث شده این پلتفرم هنوز هم یکی از فعال ترین جوامع متاورس رو داشته باشه.

Spatial

Spatial در ابتدا برای برگزاری جلسات کاری ساخته شد، اما در حال حاضر به یکی از پلتفرم های محبوب متاورس تبدیل شده. هنرمندان، شرکت ها و برندها از این فضا برای برگزاری نمایشگاه های NFT، همایش های آنلاین و معرفی محصولات استفاده میکنن. سادگی استفاده و امکان ورود بدون تجهیزات حرفه ای، Spatial رو به گزینه مناسبی برای کاربران تازه کار تبدیل کرده.

جدول مقایسه بهترین پلتفرم ها

معیارهای انتخاب بهترین پلتفرم متاورس

با افزایش تعداد پلتفرم های متاورس، انتخاب بهترین گزینه هم سخت تر از قبل شده. هر پلتفرم امکانات، جامعه کاربری و مدل اقتصادی متفاوتی داره و ممکنه چیزی که برای یک نفر بهترین انتخابه، برای شخص دیگه مناسب نباشه. به همین خاطر، قبل از اینکه وارد یکی از پروژه های متاورس بشید یا روی اون سرمایه گذاری کنید، بهتره چند معیار مهم رو بررسی کنید.

تعداد کاربران فعال

یکی از اولین چیزهایی که میتونه اعتبار یک پلتفرم رو نشون بده، تعداد کاربران فعال اون هست. هرچه تعداد کاربران بیشتر باشه، معمولا خرید و فروش دارایی ها راحت تر انجام میشه، رویدادهای بیشتری برگزار میشه و توسعه دهنده ها هم انگیزه بیشتری برای توسعه پروژه دارن. البته بهتره فقط به تعداد ثبت نام ها نگاه نکنید؛ چیزی که اهمیت داره، تعداد کاربران فعال روزانه و ماهانه DAU) و (MAU هست.

کیفیت تجربه کاربری

هیچ کس دوست نداره وارد پلتفرمی بشه که کار کردن باهاش سخت باشه یا مدام باگ داشته باشه. یک پلتفرم خوب باید رابط کاربری ساده، سرعت مناسب و محیطی روان داشته باشه تا کاربران بدون دردسر بتونن آواتار بسازن، در محیط حرکت کنن یا با بقیه تعامل داشته باشن. همچنین پشتیبانی از کامپیوتر، موبایل و هدست های واقعیت مجازی هم میتونه تجربه کاربری رو تا حد زیادی بهتر کنه.

امنیت و مقیاس پذیری

امنیت همیشه یکی از مهم ترین معیارهای انتخاب یک پروژه بلاکچینیه و متاورس هم از این موضوع مستثنا نیست. پلتفرمی که دارایی های دیجیتال کاربران رو مدیریت میکنه، باید زیرساخت امنیتی مناسبی داشته باشه تا از اطلاعات و سرمایه کاربران محافظت کنه.

از طرف دیگه، مقیاس پذیری هم اهمیت زیادی داره. اگه با افزایش تعداد کاربران، سرعت شبکه کاهش پیدا کنه یا کارمزدها بیش از حد بالا بره، تجربه کاربری هم تحت تاثیر قرار میگیره. اگه قصد فعالیت جدی در این حوزه رو دارید، پیشنهاد می کنیم آموزش امنیت ارز دیجیتال رو هم مطالعه کنید تا با نکات امنیتی و مدیریت دارایی های دیجیتال بیشتر آشنا بشید.

پشتیبانی از  NFT

اگه بخوایم یکی از مهم ترین ویژگی های پلتفرم های متاورس رو نام ببریم، بدون شک باید به پشتیبانی از NFT اشاره کنیم. در واقع، بخش زیادی از اقتصاد متاورس بر پایه همین دارایی های دیجیتال شکل گرفته.

در بسیاری از پروژه های متاورسی، آیتم هایی مثل زمین مجازی، لباس آواتار، آثار هنری، تجهیزات بازی یا حتی بلیت رویدادها به صورت NFT عرضه میشن. این یعنی بعد از خرید، مالک واقعی اون دارایی خود شما هستید و میتونید اون رو نگه دارید، بفروشید یا به کیف پول دیگه ای منتقل کنید.

هرچه امکانات یک پلتفرم برای ساخت، خرید، فروش و انتقال NFT بیشتر باشه، آزادی عمل کاربران هم بیشتر میشه. به همین دلیل، پروژه هایی که بازار اختصاصی NFT دارن یا از بازارهای معتبر پشتیبانی میکنن، معمولا محبوبیت بیشتری بین کاربران پیدا میکنن. اگه هنوز با نحوه کار توکن های غیرمثلی آشنا نیستید، آموزش NFT رو ببینید تا بهتر با نقش NFT ها در متاورس آشنا بشید.

بیشتر بخوانید: انواع NFT و کاربرد های آن

همکاری با برندهای بزرگ

یکی دیگه از معیارهایی که میتونه آینده یک پروژه رو تا حد زیادی مشخص کنه، همکاری اون با شرکت ها و برندهای شناخته شده دنیاست. وقتی برندهایی مثل آدیداس، نایک، سامسونگ، گوچی، آتاری یا حتی شرکت هایی مثل متا و مایکروسافت روی یک پروژه سرمایه گذاری میکنن یا داخل اون حضور دارن، معمولا نشون میده اون پلتفرم از نظر فنی و اقتصادی ظرفیت رشد بالایی داره.

البته این همکاری ها فقط جنبه تبلیغاتی ندارن. خیلی از برندها از متاورس برای برگزاری رویدادهای مجازی، افتتاح فروشگاه های دیجیتال، عرضه مجموعه های NFT یا معرفی محصولات جدید استفاده میکنن.

برای مثال، برند گوچی در Roblox تجربه های اختصاصی برای کاربران ایجاد کرده و آدیداس هم با The Sandbox و Decentraland همکاری هایی در زمینه NFT و کالاهای دیجیتال داشته. این همکاری ها علاوه بر جذب کاربران جدید، باعث رشد اقتصاد داخل این پلتفرم ها هم میشه.

در نهایت، انتخاب بهترین پلتفرم به هدف شما بستگی داره. اگه فقط قصد بازی کردن دارید، شاید Roblox یا VRChat انتخاب مناسب تری باشن. اما اگه هدفتون سرمایه گذاری، خرید زمین یا فعالیت در اقتصاد دیجیتال باشه، پلتفرم هایی مثل Decentraland یا The Sandbox گزینه های بهتری محسوب میشن.

چگونه در پلتفرم های متاورس فعالیت کنیم؟

ورود به پلتفرم های متاورس اونقدرها هم که به نظر میاد سخت نیست. بیشتر این پلتفرم ها طوری طراحی شدن که حتی اگه تجربه زیادی توی دنیای ارزهای دیجیتال نداشته باشید، بتونید بعد از چند دقیقه واردشون بشید و شروع به فعالیت کنید. 

ساخت حساب و ورود به پلتفرم

اولین قدم، انتخاب پلتفرم مناسب و ساخت حساب کاربریه. بعضی از پلتفرم ها مثل Roblox فقط با ایمیل ثبت نام میکنن، اما در پروژه های بلاک چینی مثل Decentraland یا The Sandbox معمولا باید کیف پولی مثل MetaMask رو هم به حسابتون متصل کنید.

بعد از ثبت نام، وارد دنیای مجازی همون پلتفرم میشید و تقریبا همه امکانات در اختیارتون قرار میگیره. اگه هم قصد استفاده از امکانات مالی رو دارید، باید مقداری از توکن اختصاصی همون پروژه رو داخل کیف پولتون داشته باشید.

بیشتر بخوانید: بهترین کیف پول برای بازی های بلاکچین و معرفی 10 ولت برای نگهداری دارایی بازی ها

ساخت و شخصی سازی آواتار

بعد از ورود، نوبت به ساخت آواتار در متاورس میرسه؛ همون شخصیت دیجیتالی که قراره نماینده شما توی متاورس باشه. تقریبا همه پلتفرم های متاورس امکان شخصی سازی آواتار رو فراهم میکنن. میتونید ظاهر، لباس، مدل مو، اکسسوری ها و حتی بعضی حرکات شخصیتتون رو تغییر بدید. در بعضی پروژه ها، لباس ها و آیتم های خاص به شکل NFT عرضه میشن و حتی امکان خرید و فروش اون ها هم وجود داره.

هرچقدر آواتارتون منحصر به فردتر باشه، تجربه حضور در رویدادها، بازی ها و تعامل با بقیه کاربران جذاب تر میشه.

گشت و گذار و تعامل در محیط مجازی

بعد از ساخت آواتار، وقتشه وارد دنیای متاورس بشید و محیط های مختلف رو کشف کنید. بسته به پلتفرمی که انتخاب کردید، میتونید:

• در شهرهای مجازی قدم بزنید.
• با کاربران دیگه گفتگو کنید.
• وارد کنسرت ها و نمایشگاه های آنلاین بشید.
• در کلاس های آموزشی یا جلسات کاری شرکت کنید.
• فروشگاه ها و گالری های دیجیتال رو ببینید.

یکی از تفاوت های اصلی متاورس با اینترنت امروزی اینه که فقط تماشاگر محتوا نیستید؛ بلکه خودتون داخل محیط حضور دارید و با بقیه تعامل می کنید. حتی خیلی از برندهای بزرگ هم فروشگاه یا دفتر مجازی خودشون رو داخل این فضا راه اندازی کردن. اگه به بازی علاقه دارید، خیلی از بازی ارز دیجیتال هم داخل همین اکوسیستم اجرا میشن و علاوه بر سرگرمی، امکان دریافت پاداش و آیتم های ارزشمند رو هم فراهم میکنن.

خرید و فروش دارایی های دیجیتال

یکی از مهم ترین قابلیت های پروژه های متاورس، مالکیت واقعی دارایی های دیجیتاله. برخلاف بازی های معمولی، آیتم هایی که داخل متاورس خریداری می کنید معمولا به شکل NFT روی بلاکچین ثبت میشن و مالکیتشون کاملا در اختیار خودتونه. از جمله دارایی هایی که میشه معامله کرد:

• زمین های مجازی
• آثار هنری دیجیتال
• لباس و تجهیزات آواتار
• آیتم های داخل بازی
• بلیت رویدادهای مجازی
• کلکسیون های  NFT

پرداخت ها هم معمولا با ارز اختصاصی هر پروژه انجام میشه؛ مثلا در Decentraland از توکن MANA و در The Sandbox از توکن SAND استفاده میشه.

کسب درآمد از فعالیت در متاورس

شاید جذاب ترین بخش متاورس برای خیلی از کاربران، فرصت های درآمدزایی اون باشه. امروزه راه های مختلفی برای کسب درآمد از پلتفرم ها و پروژه های  metaverseوجود داره؛ از خرید و فروش دارایی های دیجیتال گرفته تا طراحی بازی، ساخت آیتم یا حتی اجاره دادن زمین های مجازی. رایج ترین روش های درآمدزایی عبارت اند از:

• خرید و فروش  NFT
• معامله یا اجاره زمین های مجازی
• طراحی لباس و آیتم برای آواتارها
• ساخت بازی و تجربه های تعاملی
• برگزاری رویدادهای مجازی
• تبلیغات برای برندها
• شرکت در بازی های  Play to Earn

البته نباید فراموش کرد که درآمدزایی در متاورس هم مثل هر بازار دیگه ای نیاز به یادگیری، تجربه و مدیریت ریسک داره. اگه قصد دارید حرفه ای تر وارد این حوزه بشید، آموزش کسب درآمد از ارز دیجیتال میتونه مسیر رو براتون شفاف تر کنه.

انواع پروژه های متاورس

همه پروژه های متاورس شبیه هم نیستن. بعضی ها برای بازی ساخته شدن، بعضی روی خرید و فروش NFT تمرکز دارن و بعضی هم زیرساختی هستن و امکانات لازم برای ساخت دنیاهای مجازی رو فراهم میکنن. آشنایی با این دسته بندی ها کمک میکنه راحت تر متوجه بشید هر پروژه چه کاربردی داره و برای هدفتون کدوم گزینه مناسب تره.

پروژه های متاورس مبتنی بر بازی  (Game Metaverse / GameFi)

پروژه های GameFi ترکیبی از بازی و فناوری بلاکچین هستن. داخل این بازی ها علاوه بر سرگرمی، میتونید آیتم های دیجیتال، توکن یا NFT به دست بیارید و حتی اون ها رو معامله کنید.

برخلاف بازی های سنتی، دارایی هایی که به دست میارید واقعا متعلق به خودتونه و میتونید اون ها رو داخل بازارهای مختلف خرید و فروش کنید. پروژه هایی مثل Axie Infinity، Illuvium و Big Time از شناخته شده ترین نمونه های این حوزه هستن.

پروژه های متاورس مبتنی بر  NFT

در این دسته، تقریبا همه دارایی های داخل پلتفرم به شکل NFT ثبت میشن؛ از زمین و ساختمان گرفته تا لباس آواتار، آثار هنری و آیتم های کلکسیونی. مزیت اصلی این مدل اینه که مالکیت دارایی ها روی بلاکچین ثبت میشه و کاربران میتونن آزادانه اون ها رو به کیف پول خودشون منتقل یا در بازارهای مختلف معامله کنن.

پروژه های متاورس مبتنی بر واقعیت مجازی  (VR Metaverse)

بعضی از پروژه های metaverse بیشتر روی تجربه حضور واقعی تمرکز دارن و از فناوری واقعیت مجازی (VR) استفاده میکنن. در این پلتفرم ها کاربر با هدست VR وارد محیط سه بعدی میشه، راه میره، با بقیه صحبت میکنه، در جلسات یا رویدادها شرکت میکنه و حس حضور واقعی تری داره.

Somnium Space و Horizon Worlds از معروف ترین پروژه های این دسته هستن.

پروژه های متاورس اجتماعی  (Social Metaverse)

هدف اصلی این پروژه ها ایجاد ارتباط بین کاربران و ساخت جوامع مجازیه. کاربران میتونن با دوستانشون ملاقات کنن، کلاس آموزشی برگزار کنن، در کنسرت های آنلاین شرکت کنن یا فقط با افراد مختلف از سراسر دنیا تعامل داشته باشن. پلتفرم هایی مثل VRChat و Spatial بیشتر در این دسته قرار میگیرن و تمرکز اون ها روی تعامل اجتماعیه، نه خرید و فروش دارایی.

پروژه های متاورس اقتصادی و زمین محور  (Virtual Land Economy)

یکی از شناخته شده ترین مدل های متاورس، پروژه هاییه که اقتصاد اون ها بر پایه زمین های مجازی شکل گرفته. در این پلتفرم ها کاربران میتونن زمین دیجیتال بخرن، روی اون فروشگاه، گالری یا فضای تبلیغاتی بسازن، زمینشون رو اجاره بدن یا بعدا با قیمت بالاتر بفروشن.

Decentraland و The Sandbox موفق ترین نمونه های این حوزه هستن. البته ارزش این دارایی ها کاملا به میزان استقبال کاربران و رشد پلتفرم بستگی داره.

بیشتر بخوانید: زمین دیجیتال در متاورس چیست؟

پروژه های متاورس زیرساختی  (Metaverse Infrastructure)

همه پروژه های متاورس مستقیما برای کاربران ساخته نشدن. بعضی پروژه ها زیرساخت لازم برای توسعه متاورس رو فراهم میکنن. این پروژه ها روی توسعه بلاکچین، ذخیره سازی غیر متمرکز، موتورهای گرافیکی، هویت دیجیتال و ابزارهای توسعه کار میکنن تا سایر پلتفرم های متاورس بتونن از اون ها استفاده کنن.

به زبان ساده، اگه پلتفرم های متاورس رو ساختمان فرض کنیم، پروژه های زیرساختی نقش پی و اسکلت اون ساختمان رو دارن.

ویژگی های پروژه های متاورس

با اینکه پلتفرم ها و پروژه های metaverse کاربردهای متفاوتی دارن، اما بیشتر اون ها چند ویژگی مشترک دارن که باعث شده نسبت به اینترنت سنتی متفاوت باشن.

• غیرمتمرکز بودن: بخش زیادی از پروژه های متاورس روی بلاکچین توسعه پیدا کردن. به همین دلیل کنترل دارایی ها و اطلاعات فقط در اختیار یک شرکت نیست و کاربران نقش بیشتری در مدیریت اکوسیستم دارن.
• مالکیت دیجیتال (NFT): یکی از مهم ترین تفاوت های متاورس با بازی های معمولی، مالکیت واقعی دارایی هاست. زمین، لباس آواتار، آثار هنری یا آیتم های بازی میتونن به شکل NFT ثبت بشن و مالکیت اون ها کاملا در اختیار کاربر باشه.
• اقتصاد درون پلتفرمی: تقریبا همه پلتفرم های متاورس از ارز دیجیتال اختصاصی یا توکن های بلاکچینی استفاده میکنن. کاربران با این توکن ها خرید میکنن، دارایی میفروشن یا بابت فعالیت های مختلف پاداش میگیرن. همین موضوع باعث شده متاورس فقط یک فضای سرگرمی نباشه و به بستری برای کسب درآمد تبدیل بشه.
• تعامل اجتماعی پیشرفته: در متاورس فقط پیام رد و بدل نمی کنید؛ بلکه با آواتار سه بعدی کنار بقیه قرار می گیرید، جلسه برگزار می کنید، بازی انجام میدید یا در رویدادهای مختلف شرکت می کنید. همین تعامل طبیعی تر یکی از مهم ترین دلایل محبوبیت متاورسه.
• قابلیت توسعه پذیری: متاورس یک فناوری در حال رشده و دائما امکانات جدیدی به اون اضافه میشه. توسعه دهنده ها میتونن بازی های جدید، فروشگاه، خدمات آموزشی، نمایشگاه یا حتی شهرهای مجازی جدید ایجاد کنن؛ به همین دلیل انتظار میره کاربرد پروژه های متاورس در سال های آینده بسیار گسترده تر از امروز باشه.

آیا پروژه های متاورس ارزش سرمایه گذاری دارند؟

با رشد فناوری های بلاکچین، NFT و Web3، پروژه های متاورس هم به یکی از بخش های جذاب بازار کریپتو تبدیل شدن. بعضی از این پروژه ها در دوره های مختلف رشد چشمگیری داشتن و بعضی دیگه هم بعد از فروکش کردن هیجان بازار، افت قابل توجهی رو تجربه کردن. به همین دلیل، نمیشه گفت همه پروژه های  metaverseگزینه های مناسبی برای سرمایه گذاری هستن.

اگه قصد سرمایه گذاری در این حوزه رو دارید، قبل از هر چیز باید کاربرد واقعی پروژه رو بررسی کنید. پروژه ای که فقط روی تبلیغات و وعده های بزرگ تکیه کرده باشه، معمولا شانس زیادی برای موفقیت بلند مدت نداره. در مقابل، پلتفرم هایی که جامعه کاربری فعال، تیم توسعه قوی، همکاری با برندهای معتبر و نقشه راه مشخص دارن، معمولا آینده امیدوارکننده تری خواهند داشت.

از طرف دیگه، حضور شرکت های بزرگی مثل Meta، Microsoft، NVIDIA و Epic Games در این حوزه نشون میده که متاورس هنوز یکی از فناوری های مهم آینده محسوب میشه. البته این موضوع به معنی تضمین سود نیست و موفقیت هر پروژه به عملکرد خودش بستگی داره.

قبل از سرمایه گذاری، بهتره این موارد رو بررسی کنید:

در نهایت، پروژه های متاورس میتونن بخشی از یک سبد سرمایه گذاری متنوع باشن، اما بهتره با دید بلند مدت، مدیریت سرمایه و تحقیق کافی وارد این بازار بشید؛ نه صرفا به خاطر هیجان یا تبلیغات شبکه های اجتماعی.

ریسک ها و چالش های سرمایه گذاری در پروژه های متاورس

در کنار فرصت های جذاب، سرمایه گذاری روی پلتفرم ها و پروژه های metaverse با ریسک هایی هم همراهه که نباید نادیده گرفته بشن. آشنایی با این چالش ها کمک میکنه تصمیم منطقی تر و آگاهانه تری بگیرید.

• نوسانات شدید بازار: مثل بسیاری از ارزهای دیجیتال، توکن های متاورسی هم نوسان قیمت بالایی دارن. ممکنه ارزش یک پروژه در مدت کوتاهی رشد زیادی داشته باشه یا برعکس، بخش قابل توجهی از ارزش خودش رو از دست بده.
• وابستگی به تعداد کاربران: موفقیت بیشتر پلتفرم های متاورس به حضور کاربران بستگی داره. اگه یک پروژه نتونه کاربران جدید جذب کنه یا کاربران فعلی اون رو ترک کنن، ارزش توکن و دارایی های داخل اون هم کاهش پیدا میکنه.
• ریسک های امنیتی: هک قراردادهای هوشمند، مشکلات کیف پول های دیجیتال یا آسیب پذیری های فنی میتونه باعث از بین رفتن دارایی کاربران بشه. به همین دلیل، بهتره پروژه هایی رو انتخاب کنید که قراردادهای هوشمندشون توسط شرکت های معتبر امنیتی حسابرسی (Audit) شده باشه.
• نبود قوانین شفاف: هنوز در بسیاری از کشورها قوانین مشخصی برای متاورس و دارایی های دیجیتال وجود نداره. تغییر قوانین یا اعمال محدودیت های جدید میتونه روی فعالیت بعضی پروژه ها تاثیر مستقیم بذاره.
• احتمال شکست پروژه: همه پروژه هایی که وارد بازار میشن، موفق نمیمونن. بعضی از اون ها به دلیل ضعف مدیریتی، کمبود سرمایه یا نداشتن کاربرد واقعی، بعد از مدتی فعالیتشون متوقف میشه.
• رقابت شدید: بازار متاورس هر سال شلوغ تر میشه و پروژه های جدیدی وارد این حوزه میشن. در چنین شرایطی فقط پروژه هایی که نوآوری، جامعه کاربری قوی و مدل اقتصادی مناسبی داشته باشن، شانس بیشتری برای ادامه مسیر دارن.

به طور کلی، قبل از هر سرمایه گذاری بهتره وایت پیپر پروژه، تیم توسعه، نقشه راه، جامعه کاربری و وضعیت توکن اون رو بررسی کنید و هیچ وقت صرفا بر اساس تبلیغات تصمیم نگیرید.

آینده پروژه های متاورس

اگرچه تب اولیه متاورس نسبت به سال های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ کمتر شده، اما توسعه این فناوری همچنان ادامه داره. بسیاری از شرکت های بزرگ فناوری هنوز هم سرمایه گذاری های قابل توجهی روی این حوزه انجام میدن و معتقدن متاورس در آینده نقش مهمی در اینترنت نسل بعدی یا Web3 خواهد داشت.

یکی از مهم ترین روندهای آینده، ترکیب متاورس با هوش مصنوعی (AI)، واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR) هست. این فناوری ها باعث میشن تجربه حضور کاربران طبیعی تر، تعاملی تر و شخصی سازی شده تر بشه.

از طرف دیگه، کاربرد متاورس هم دیگه فقط به بازی محدود نیست. امروزه شرکت ها از این فناوری برای آموزش، برگزاری همایش ها، فروش محصولات دیجیتال، تبلیغات، خدمات مشتری و حتی جلسات کاری استفاده میکنن و انتظار میره این کاربردها در سال های آینده گسترده تر هم بشن.

همچنین با پیشرفت هدست های واقعیت مجازی، افزایش سرعت اینترنت و توسعه زیرساخت های Web3، ورود کاربران عادی به پلتفرم های متاورس ساده تر خواهد شد. در چنین شرایطی، پروژه هایی که زیرساخت فنی قوی، اقتصاد پایدار و جامعه کاربری فعال داشته باشن، احتمالا سهم بیشتری از بازار آینده رو به دست میارن.

در مجموع، آینده پروژه های متاورس امیدوارکننده به نظر میرسه، اما موفقیت هر پروژه به عواملی مثل نوآوری، کیفیت خدمات، میزان پذیرش کاربران و شرایط کلی بازار بستگی داره. اگه قصد سرمایه گذاری در این حوزه رو دارید، بهتره با دید بلند مدت و تحقیق کافی تصمیم بگیرید، نه بر اساس موج های کوتاه مدت بازار.

جمع بندی

متاورس دیگه فقط یک ایده علمی تخیلی یا یک ترند زودگذر نیست؛ بلکه اکوسیستمیه که هر روز در حال بزرگ تر شدنه و شرکت های فناوری، برندهای مطرح و حتی کسب وکارهای سنتی هم به سمت اون حرکت میکنن. همون طور که دیدیم، پروژه های متاورس فقط به بازی یا خرید زمین مجازی محدود نیستن و حوزه هایی مثل آموزش، تجارت، سرگرمی، NFT، واقعیت مجازی و اقتصاد دیجیتال رو هم شامل میشن.

البته همه پلتفرم ها و پروژه های metaverse ارزش یکسانی ندارن. بعضی از اون ها فقط بر پایه هیجان بازار شکل گرفتن، اما بعضی دیگه با داشتن جامعه کاربری فعال، زیرساخت قوی، تیم توسعه حرفه ای و کاربردهای واقعی، میتونن در آینده نقش مهمی در توسعه اینترنت نسل بعدی (Web3) داشته باشن.

اگه قصد فعالیت یا سرمایه گذاری در این حوزه رو دارید، بهتره قبل از هر تصمیمی، پروژه مورد نظر رو از نظر تیم توسعه، کاربرد، اقتصاد توکنی، تعداد کاربران و نقشه راه بررسی کنید. همچنین پیشنهاد می کنیم برای آشنایی بیشتر با مفاهیم پایه، مقالات آموزشی را در کریپتونگار مطالعه کنید تا با دید بازتر وارد این اکوسیستم شوید