امنیت اشتراکی بلاکچین چیست؟ نقش Shared Security در افزایش امنیت بلاکچین ها

امنیت اشتراکی بلاکچین مدلیه که به پروژه های جدید اجازه میده بدون نیاز به ایجاد شبکه بزرگی از اعتبارسنج ها یا صرف هزینه های سنگین برای تامین امنیت، از زیرساخت امنیتی یک بلاکچین یا اکوسیستم قدرتمند استفاده کنن. در این معماری، چندین شبکه به صورت همزمان از مجموعه مشترکی از اعتبارسنج ها و مکانیزم اجماع بهره میبرن. این رویکرد علاوه بر افزایش سطح امنیت، هزینه راه اندازی و نگهداری شبکه رو کاهش میده و باعث میشه پروژه های جدید سریع تر، کم هزینه تر و با امنیت بالاتری فعالیت خودشون رو آغاز کنن.

امنیت اشتراکی بلاکچین (Shared Security) یکی از مهم ترین مدل های تامین امنیت در معماری بلاکچین های مدرنه که به چندین شبکه اجازه میده از امنیت یک بلاکچین یا مجموعه مشترکی از اعتبارسنج ها بهره مند بشن. اگر با مفاهیم پایه این فناوری آشنایی ندارید، مطالعه آموزش بلاکچین میتونه دید بهتری نسبت به نحوه عملکرد این مدل امنیتی به شما بده. با استفاده از امنیت اشتراکی، پروژه های جدید دیگه مجبور نیستن از همان ابتدای راه، هزینه های سنگینی برای ایجاد و حفظ زیرساخت امنیتی خودشون پرداخت کنن؛ بلکه میتونن با تکیه بر امنیت یک اکوسیستم قدرتمند، فعالیت خودشون رو با ریسک کمتر، امنیت بیشتر و سرعت بالاتری آغاز کنن.

امنیت اشتراکی امروز در پروژه های مختلفی استفاده میشه و نقش مهمی در توسعه اکوسیستم های بلاکچینی داره. در این مقاله از کریپتونگار بررسی میکنیم Shared Security چیه، چطور کار میکنه، چه مزایا و معایبی داره، چه مدل هایی از اون وجود داره و چرا به یکی از بخش های مهم دنیای Web3 تبدیل شده.

امنیت اشتراکی بلاکچین چیست؟

امنیت اشتراکی بلاکچین یا Shared Security مدلی برای تامین امنیت شبکه های بلاکچینیه که در اون چند بلاکچین به جای اینکه هر کدوم اعتبارسنج ها و سیستم امنیتی جداگانه ای داشته باشن، از امنیت یک شبکه مشترک استفاده میکنن. به این ترتیب، پروژه های جدید یا بلاکچین های کوچک تر میتونن بدون اینکه از همون ابتدا هزینه زیادی برای جذب اعتبارسنج ها و تامین امنیت شبکه پرداخت کنن، از امنیت یک شبکه بزرگ تر بهره ببرن.

این مدل بیشتر در اکوسیستم های چند زنجیره ای و بلاکچین های ماژولار کاربرد داره؛ جایی که چند شبکه به صورت همزمان روی یک زیرساخت فعالیت میکنن. اگر میخواهید با روش های محافظت از دارایی ها و شبکه های بلاکچینی بیشتر آشنا بشید، مطالعه آموزش امنیت ارز دیجیتال میتونه دید بهتری نسبت به اهمیت چنین سازوکارهایی به شما بده. در چنین شرایطی، هر بلاکچین لازم نیست امنیت خودش رو از صفر بسازه و میتونه از اعتبارسنج ها و قدرت اقتصادی یک شبکه اصلی استفاده کنه.

به زبون ساده، امنیت اشتراکی بلاکچین شبیه یک شهرکه چند مجتمع مختلف به جای اینکه هر کدوم نگهبان و سیستم امنیتی جداگانه داشته باشن، از یک تیم امنیتی مشترک استفاده میکنن. این کار هم هزینه تامین امنیت رو کمتر میکنه و هم باعث میشه همه اون مجموعه ها از یک سیستم امنیتی قوی تر بهره مند بشن.

چرا شبکه های بلاکچینی به امنیت اشتراکی نیاز دارند؟

شبکه های بلاکچینی به امنیت اشتراکی نیاز دارن، چون تامین امنیت یک بلاکچین از صفر کار ساده ای نیست. هر شبکه برای اینکه در برابر حمله ها مقاوم باشه، باید تعداد کافی اعتبارسنج، سرمایه قفل شده و یک مکانیزم اجماع قابل اعتماد داشته باشه که تو معرفی انواع بلاکچین به اونها اشاره کردیم. فراهم کردن این زیرساخت برای پروژه های جدید هم هزینه زیادی داره و هم زمان بره.

امنیت اشتراکی این مشکل رو تا حد زیادی برطرف میکنه. در این مدل، بلاکچین های جدید یا کوچک تر به جای اینکه امنیت خودشون رو از ابتدا بسازن، از امنیت یک شبکه بزرگ تر استفاده میکنن. این موضوع باعث میشه از همون ابتدای کار، سطح امنیت بالاتری داشته باشن و در برابر حمله هایی مثل حمله ۵۱ درصد، مقاومت بیشتری از خودشون نشون بدن.

از طرف دیگه، وقتی پروژه ها نگرانی کمتری بابت تامین امنیت داشته باشن، میتونن زمان و سرمایه بیشتری رو صرف توسعه شبکه، جذب کاربر و ساخت قابلیت های جدید کنن. به همین دلیل، امنیت اشتراکی به یکی از بخش های مهم اکوسیستم های چند زنجیره ای و بلاکچین های ماژولار تبدیل شده و نقش مهمی در رشد این پروژه ها داره.

بیشتر بخوانید : رایج ترین تهدیدات و حملات در کریپتو

امنیت اشتراکی در بلاکچین چگونه کار میکند؟

امنیت اشتراکی در بلاکچین به این شکل کار میکنه که چند شبکه یا زنجیره مختلف، امنیت خودشون رو از یک شبکه یا مجموعه مشترک از اعتبارسنج ها دریافت میکنن. یعنی به جای اینکه هر بلاکچین اعتبارسنج ها و سیستم اجماع جداگانه ای داشته باشه، از امنیت یک زیرساخت مشترک استفاده میکنه و به این ترتیب، بدون صرف هزینه زیاد به امنیت بالاتری میرسه.

در این مدل، اعتبارسنج های شبکه اصلی علاوه بر اینکه تراکنش های شبکه خودشون رو تایید میکنن، در تامین امنیت بلاکچین های متصل هم نقش دارن. به همین دلیل، اگر یکی از اعتبارسنج ها برخلاف قوانین شبکه عمل کنه یا رفتار مخربی داشته باشه، ممکنه با جریمه یا Slashing روبه رو بشه و بخشی از دارایی استیک شده خودش رو از دست بده. همین موضوع باعث میشه اعتبارسنج ها انگیزه بیشتری برای درست انجام دادن وظایفشون داشته باشن.

در نتیجه، بلاکچین های جدید لازم نیست از همون ابتدا تعداد زیادی اعتبارسنج جذب کنن یا سرمایه زیادی برای تامین امنیت کنار بذارن. اون ها میتونن از امنیت شبکه اصلی استفاده کنن و تمرکز خودشون رو روی توسعه شبکه، جذب کاربر و ارائه قابلیت های جدید بذارن. این یکی از مهم ترین دلایلیه که امنیت اشتراکی به بخش مهمی از اکوسیستم های چند زنجیره ای و بلاکچین های ماژولار تبدیل شده.

انواع مدل های امنیت اشتراکی بلاکچین

امنیت اشتراکی فقط یک روش ثابت نیست و پروژه های مختلف از مدل های متفاوتی برای پیاده سازی اون استفاده میکنن. هر کدوم از این مدل ها به شکل متفاوتی امنیت یک شبکه بزرگ تر رو در اختیار بلاکچین های دیگه قرار میدن. در ادامه با رایج ترین مدل های Shared Security آشنا میشیم.

امنیت اشتراکی بومی (Native Shared Security)

در این مدل، امنیت اشتراکی از همون ابتدا در ساختار شبکه وجود داره و بخشی از معماری اصلی بلاکچینه. یکی از معروف ترین نمونه های این مدل پولکادات (Polkadot) هست.

در پولکادات، Relay Chain امنیت همه پاراچین ها (Parachains) رو تامین میکنه و تمام اون ها از یک مجموعه اعتبارسنج مشترک استفاده میکنن. به همین دلیل، پروژه های جدید لازم نیست اعتبارسنج های جداگانه جذب کنن و از همون روز اول از امنیت شبکه اصلی بهره میبرن.

امنیت مبتنی بر ری استیکینگ (Restaking)

ری استیکینگ یکی از جدیدترین مدل های امنیت اشتراکیه که با پروژه EigenLayer روی شبکه اتریوم شناخته شد. در این مدل، کاربرانی که دارایی خودشون رو روی اتریوم استیک کردن، میتونن همون دارایی رو دوباره برای تامین امنیت سرویس ها یا پروتکل های دیگه استفاده کنن و در مقابل، پاداش بیشتری بگیرن. این کار باعث میشه پروژه های جدید بدون ساخت یک شبکه اعتبارسنج مستقل، از امنیت اتریوم استفاده کنن.

البته ری استیکینگ در کنار مزایاش، ریسک هایی هم داره. برای مثال، اگر یک اعتبارسنج عملکرد نادرستی داشته باشه و جریمه یا Slashing بشه، ممکنه این جریمه روی سایر سرویس هایی که از همون دارایی استفاده میکنن هم تاثیر بذاره.

امنیت ماژولار (Modular Security)

در امنیت ماژولار، وظایف مختلف بلاکچین بین چند لایه تقسیم میشن. برای مثال، یک لایه مسئول اجماع، یک لایه مسئول دسترس پذیری داده و لایه دیگه مسئول اجرای تراکنش هاست.

پروژه Celestia یکی از شناخته شده ترین نمونه های این مدل به حساب میاد. در این ساختار، رول آپ ها (Rollups) میتونن فقط روی اجرای تراکنش ها تمرکز کنن و امنیت و اجماع رو از لایه های پایه دریافت کنن. این موضوع هم هزینه راه اندازی شبکه رو کمتر میکنه و هم توسعه بلاکچین های جدید رو ساده تر میکنه.

امنیت مبتنی بر Relay Chain

در بعضی اکوسیستم ها، یک Relay Chain به عنوان هسته مرکزی شبکه عمل میکنه و وظیفه هماهنگی بین بلاکچین های مختلف، تامین امنیت مشترک و مدیریت اجماع رو بر عهده داره.

این لایه باعث میشه چندین بلاکچین مستقل علاوه بر استفاده از امنیت مشترک، بتونن اطلاعات و دارایی ها رو راحت تر بین هم جابه جا کنن. به همین دلیل، Relay Chain علاوه بر افزایش امنیت، نقش مهمی در ارتباط بین زنجیره ها و مدیریت کل اکوسیستم هم داره.

بیشتر بخوانید: رول ‌آپ چیست و چگونه کار می کند؟

مقایسه Shared Security با سایر مدل های امنیتی

برای اینکه بهتر متوجه تفاوت امنیت اشتراکی با سایر روش های تامین امنیت بشید، بد نیست اون رو با مدل امنیت مستقل (Standalone Security) مقایسه کنیم. هر کدوم از این مدل ها مزایا و محدودیت های خودشون رو دارن و انتخاب بین اون ها به هدف پروژه، بودجه و میزان استقلالی که نیاز داره بستگی داره.

تفاوت امنیت اشتراکی با امنیت مستقل (Standalone Security)

در مدل Standalone Security هر بلاکچین باید امنیت خودش رو به تنهایی تامین کنه. یعنی باید اعتبارسنج های خودش رو جذب کنه، سازوکار اجماع خودش رو داشته باشه و از شبکه در برابر حمله ها محافظت کنه. این مدل استقلال کامل در اختیار پروژه قرار میده، اما راه اندازی و حفظ امنیت اون هزینه و زمان بیشتری میخواد. به همین دلیل، پروژه های جدید یا شبکه های کوچک ممکنه در ابتدای کار با چالش تامین امنیت روبه رو بشن.

در مقابل، Shared Security این امکان رو فراهم میکنه که یک بلاکچین از امنیت یک شبکه بزرگ تر استفاده کنه. در این حالت، پروژه های جدید لازم نیست از صفر اعتبارسنج جذب کنن یا سرمایه زیادی برای تامین امنیت کنار بذارن. همین موضوع باعث میشه سریع تر راه اندازی بشن و از همون ابتدا سطح امنیت بالاتری داشته باشن.

در مجموع، اگر یک پروژه به دنبال استقلال کامل باشه، مدل امنیت مستقل انتخاب مناسب تریه. اما اگر هدف، راه اندازی سریع تر، کاهش هزینه ها و استفاده از امنیت یک شبکه قدرتمند باشه، امنیت اشتراکی میتونه گزینه بهتری باشه. به همین دلیل، امروزه بسیاری از پروژه های جدید Web3 از مدل Shared Security استفاده میکنن تا بدون صرف هزینه زیاد، امنیت قابل قبولی در اختیار داشته باشن.

بیشتر بخوانید: Web3 چیست؟ راهنمای جامع وب 3 و آینده اینترنت غیرمتمرکز

کاربردهای امنیت اشتراکی بلاکچین

امنیت اشتراکی فقط برای افزایش امنیت شبکه ها نیست، بلکه به پروژه های بلاکچینی کمک میکنه با هزینه کمتر و سرعت بیشتر توسعه پیدا کنن. به همین دلیل، امروزه خیلی از اکوسیستم های چند زنجیره ای و بلاکچین های ماژولار از این مدل استفاده میکنن.

مهم ترین کاربردهای Shared Security عبارتند از:

• راه اندازی سریع تر شبکه های جدید بدون نیاز به جذب اعتبارسنج های اختصاصی از همان ابتدا.

• افزایش امنیت شبکه های کوچک با استفاده از اعتبارسنج ها و سرمایه یک شبکه بزرگ تر.

• کاهش هزینه های تامین امنیت و حذف نیاز به ساخت زیرساخت امنیتی مستقل.

• پشتیبانی از بلاکچین های ماژولار که هر لایه میتونه روی وظیفه خودش تمرکز کنه و امنیت رو از یک لایه مشترک بگیره.

• تقویت اکوسیستم های چند زنجیره ای و ایجاد یک سطح امنیتی یکپارچه برای همه شبکه های متصل.

• کمک به توسعه پروژه های جدید تا به جای صرف زمان برای تامین امنیت، روی توسعه محصول و جذب کاربر تمرکز کنن.

• افزایش هزینه حمله به شبکه و سخت تر شدن حمله هایی مثل حمله ۵۱ درصد، چون مهاجم باید با امنیت یک شبکه بزرگ تر روبه رو بشه.

نمونه هایی از بلاکچین های دارای Shared Security

امروزه پروژه های مختلفی از مدل Shared Security استفاده میکنن یا بخشی از امنیت خودشون رو بر اساس این مدل توسعه دادن. هر کدوم از این شبکه ها به شکل متفاوتی امنیت اشتراکی رو پیاده سازی کردن، اما هدف همه اون ها یکیه؛ افزایش امنیت شبکه ها بدون نیاز به ساخت یک سیستم امنیتی مستقل.

۱ -پولکادات (Polkadot)

پولکادات یکی از معروف ترین نمونه های امنیت اشتراکیه. در این شبکه، Relay Chain امنیت همه پاراچین ها (Parachains) رو تامین میکنه و تمام پاراچین ها از یک مجموعه اعتبارسنج مشترک استفاده میکنن. به همین دلیل، پروژه های جدید از همون ابتدای فعالیت، امنیت بالایی در اختیار دارن و نیازی به جذب اعتبارسنج های اختصاصی ندارن.

۲ - کازماس (Cosmos)

کازماس در ابتدا از مدل امنیت مستقل استفاده میکرد و هر زنجیره امنیت خودش رو تامین میکرد. اما با معرفی Interchain Security (ICS)، این امکان فراهم شد که زنجیره های جدید امنیت خودشون رو از Cosmos Hub دریافت کنن. در این مدل، اعتبارسنج های Cosmos Hub امنیت زنجیره های متصل رو هم تامین میکنن.

۳ - اتریوم و EigenLayer

در اکوسیستم اتریوم، پروژه EigenLayer مفهوم ری استیکینگ (Restaking) رو معرفی کرد. در این مدل، اعتبارسنج هایی که اتریوم خودشون رو استیک کردن، میتونن همون دارایی رو برای تامین امنیت سرویس ها و شبکه های دیگه هم استفاده کنن. این موضوع باعث شده EigenLayer به یکی از مهم ترین نمونه های Shared Security در اکوسیستم اتریوم تبدیل بشه.

۴ - آوالانچ (Avalanche)

آوالانچ با استفاده از Subnet این امکان رو فراهم کرده که پروژه ها بلاکچین اختصاصی خودشون رو راه اندازی کنن. هر Subnet میتونه تنظیمات امنیتی خودش رو داشته باشه، اما بسیاری از پروژه ها برای کاهش هزینه و ساده تر شدن راه اندازی، از زیرساخت امنیتی شبکه اصلی استفاده میکنن.

۵ - پالیگان (Polygon)

پالیگان با معرفی Polygon CDK امکان ساخت بلاکچین های جدید رو فراهم کرده است. این زنجیره ها میتونن بخشی از امنیت خودشون رو از زیرساخت پالیگان یا سایر ارائه دهنده های امنیتی دریافت کنن و بدون ایجاد یک شبکه اعتبارسنج مستقل فعالیت خودشون رو شروع کنن.

پروژه هایی مثل Polkadot، Cosmos، EigenLayer، Avalanche و Polygon نشون میدن که امنیت اشتراکی فقط یک ایده تئوری نیست و امروزه در بسیاری از اکوسیستم های بزرگ بلاکچینی برای افزایش امنیت، کاهش هزینه ها و راه اندازی سریع تر شبکه های جدید استفاده میشه.

مزایا و فرصت های امنیت اشتراکی بلاکچین

امنیت اشتراکی فقط باعث افزایش امنیت شبکه ها نمیشه، بلکه هزینه توسعه بلاکچین های جدید رو هم کمتر میکنه و راه اندازی پروژه ها رو سرعت میده. به همین دلیل، خیلی از اکوسیستم های جدید از این مدل برای توسعه شبکه های خودشون استفاده میکنن.

مهم ترین مزایای Shared Security عبارتند از:

• امنیت بالا از همان ابتدای راه اندازی: پروژه های جدید بدون نیاز به جذب اعتبارسنج های اختصاصی، از امنیت یک شبکه بزرگ تر استفاده میکنن.

• کاهش هزینه های راه اندازی و نگهداری: دیگر نیازی نیست هر بلاکچین یک شبکه اعتبارسنج مستقل ایجاد و مدیریت کنه.

• راه اندازی سریع تر پروژه ها: تیم های توسعه میتونن به جای صرف زمان برای تامین امنیت، روی توسعه محصول و جذب کاربر تمرکز کنن.

• افزایش مقیاس پذیری اکوسیستم: امنیت اشتراکی به ایجاد بلاکچین ها، رول آپ ها و اپ چین های جدید کمک میکنه، بدون اینکه امنیت شبکه به خطر بیفته.

• استفاده بهینه از سرمایه استیک شده: در مدل هایی مثل Restaking، یک دارایی استیک شده میتونه همزمان امنیت چند سرویس یا شبکه مختلف رو تامین کنه.

• کاهش ریسک حمله به شبکه های کوچک: چون امنیت از یک شبکه قدرتمند تامین میشه، انجام حمله هایی مثل حمله ۵۱ درصد سخت تر و پرهزینه تر خواهد بود.

• کمک به توسعه اکوسیستم های چند زنجیره ای: همه شبکه های متصل میتونن از یک زیرساخت امنیتی مشترک استفاده کنن و ارتباط امن تری با هم داشته باشن.

چالش ها و محدودیت های Shared Security

امنیت اشتراکی مزایای زیادی داره، اما مثل هر فناوری دیگه ای بدون چالش نیست. هرچه تعداد شبکه هایی که از یک لایه امنیتی مشترک استفاده میکنن بیشتر باشه، وابستگی بین اون ها هم بیشتر میشه. 

مهم ترین محدودیت های Shared Security عبارتند از:

• وابستگی به شبکه اصلی: اگر لایه امنیتی مشترک با مشکل روبه رو بشه، ممکنه شبکه های متصل هم تحت تاثیر قرار بگیرن.

• ریسک اسلشینگ: در مدل هایی مثل ری استیکینگ، جریمه شدن یک اعتبارسنج میتونه روی دارایی استیک شده و حتی چند سرویس مختلف تاثیر بذاره.

• کاهش استقلال شبکه ها: شبکه های متصل معمولا باید از قوانین امنیتی شبکه اصلی پیروی کنن و آزادی عمل کمتری دارن.

• پیچیدگی فنی بیشتر: طراحی مکانیزم های اجماع، اسلشینگ و ارتباط بین زنجیره ها در این مدل پیچیده تر از بلاکچین های مستقله.

• احتمال ایجاد گلوگاه: افزایش تعداد زنجیره های متصل میتونه بار پردازش لایه امنیتی مشترک رو بیشتر کنه و روی عملکرد شبکه تاثیر بذاره.

• چالش های حاکمیتی: هماهنگ کردن تصمیم ها بین چندین شبکه و اعتبارسنج، مدیریت و ارتقای اکوسیستم رو سخت تر میکنه.

آینده امنیت اشتراکی در Web3

امنیت اشتراکی یکی از فناوری هاییه که انتظار میره در سال های آینده نقش مهم تری در اکوسیستم Web3 داشته باشه. با افزایش تعداد بلاکچین ها، رول آپ ها و اپ چین ها، پروژه ها بیشتر به سمت استفاده از امنیت مشترک حرکت میکنن تا بدون صرف هزینه زیاد، امنیت بالایی داشته باشن.

پروژه هایی مثل Polkadot ،Cosmos و EigenLayer نشون دادن که Shared Security یک مدل کاربردیه و میتونه در مقیاس بزرگ پیاده سازی بشه. همچنین گسترش معماری های ماژولار و مدل هایی مثل Restaking باعث میشه استفاده از این فناوری در سال های آینده بیشتر هم بشه.

البته موفقیت Shared Security به حل چالش هایی مثل ریسک سرایت، اسلشینگ و وابستگی به شبکه اصلی بستگی داره. اگر این مشکلات به خوبی مدیریت بشن، امنیت اشتراکی میتونه به یکی از استانداردهای اصلی تامین امنیت در بلاکچین و Web3 تبدیل بشه.

آیا Shared Security جایگزین مدل های سنتی امنیت میشود؟

Shared Security مزایای زیادی داره، اما قرار نیست به طور کامل جای مدل های سنتی امنیت رو بگیره. انتخاب بهترین مدل به نیاز هر پروژه بستگی داره و هرکدوم کاربردهای خودشون رو دارن.

بلاکچین های بزرگ و قدیمی مثل بیت کوین و اتریوم، به دلیل ارزش بالا و استقلالی که دارن، همچنان از مدل امنیت مستقل استفاده میکنن. در مقابل، Shared Security بیشتر برای پروژه های جدید، اپ چین ها، رول آپ ها و شبکه هایی مناسبه که میخوان با هزینه کمتر و سرعت بیشتر راه اندازی بشن.

به همین دلیل، انتظار میره در آینده بسیاری از پروژه ها از یک مدل ترکیبی استفاده کنن؛ یعنی امنیت پایه رو از یک لایه مشترک بگیرن و در بخش های حساس، از مکانیزم های امنیتی اختصاصی هم کمک بگیرن.

Shared Security بیشتر از اینکه جایگزین کامل مدل های سنتی باشه، نقش یک راهکار مکمل رو داره و به نظر میرسه هر دو مدل در کنار هم، بخش های مختلف اکوسیستم Web3 رو پوشش بدن.

جمع بندی

امنیت اشتراکی بلاکچین یکی از راهکارهای مهمیه که به پروژه های جدید کمک میکنه بدون ساختن یک زیرساخت امنیتی از صفر، با امنیت بالاتر و هزینه کمتر راه اندازی بشن. این مدل باعث میشه شبکه ها از اعتبارسنج ها و سرمایه اقتصادی یک لایه مشترک استفاده کنن و بیشتر روی توسعه محصول و جذب کاربر تمرکز داشته باشن.

در این مقاله دیدیم که Shared Security چطور کار میکنه، چه مدل هایی داره، چه مزایا و محدودیت هایی ایجاد میکنه و چه پروژه هایی از این فناوری استفاده میکنن. با اینکه این مدل چالش هایی مثل وابستگی به شبکه اصلی یا ریسک اسلشینگ داره، اما برای بسیاری از بلاکچین های جدید و اکوسیستم های چند زنجیره ای، یک راهکار کاربردی و قابل اعتماد به حساب میاد.

با رشد Web3 و افزایش تعداد شبکه های بلاکچینی، انتظار میره امنیت اشتراکی نقش پررنگ تری در آینده این صنعت داشته باشه و به یکی از بخش های مهم زیرساخت بلاکچین تبدیل بشه. اگر به دنبال آشنایی بیشتر با مفاهیم پایه و پیشرفته این حوزه هستید، مطالعه آموزش ارز دیجیتال میتونه دید جامع تری نسبت به فناوری بلاکچین و کاربردهای اون در اختیارتون قرار بده.