لایه دو بلاکچین چیست و چگونه هزینه تراکنش ها را کاهش می دهد؟

تو بلاکچین، سرعت و هزینه همیشه دغدغه‌ی کاربرها بوده. فناوری لایه دو بلاکچین که تو دوره های آموزش ارز دیجیتال به خوبی اونو یاد میگیرید یه راه حله که تراکنش ها رو سریع‌تر و مقرون به صرفه‌تر میکنه. این لایه با انتقال بخشی از پردازش ها به خارج از زنجیره‌ی اصلی، بار شبکه رو سبک میکنه و باعث میشه کارمزدها کم بشه. 

رول آپ ها تو لایه دوم داده ها رو فشرده میکنن و نتیجه رو برای ثبت نهایی به لایه اول میفرستن. به کمک این روش، اپلیکیشن های غیرمتمرکز و پروژه‌های مالی عملکردی بهتر و ارزونتر دارن. آینده این فناوری داره به سمت ترکیب چند‌لایه یا همون Layer 3 میره تا کارایی بیشتری برای متاورس و وب۳ فراهم بشه. ادامه توضیحات رو در سایت کریپتونگار بخونید.

لایه دو بلاکچین چیست؟

لایه دو بلاکچین (Layer 2 Blockchain) یک چهارچوب یا شبکه کمکیه که روی بلاکچین اصلی ساخته میشه تا سرعت تراکنش ها بیشتر بشه و هزینه ها کمتر بشن. این لایه بخشی از بار شبکه اصلی رو میگیره و پردازش تراکنش ها رو توی یه محیط جدا، ولی مرتبط انجام میده. بعد از اینکه پردازش تموم شد، نتیجه تراکنش ها دوباره به بلاکچین اصلی برمیگرده تا توی دفتر کل اون ثبت بشه. برای مطالعه‌ی بیشتر در مورد بلاکچین به صفحه آموزش بلاکچین مراجعه کنید.

به این روش خارج از زنجیره (Off-chain) میگن. هدف این لایه بالا بردن مقیاس پذیریه تا بلاکچین ها بتونن هزاران تراکنش در ثانیه رو مدیریت کنن. توی شبکه هایی مثل بیت کوین و اتریوم، سرعت معمول تراکنش پایینه، چون هر بلوک فقط تعداد محدودی تراکنش رو ثبت میکنه.

بیشتر بخوانید: لایه دوم اتریوم چیست؟

راهکارهای لایه دو مثل شبکه لایتنینگ (Lightning Network) و پلاسما (Plasma) به کاربرها اجازه میدن تراکنش های سریع و ارزون رو بیرون از زنجیره انجام بدن. توی این بین، امنیت همچنان توسط لایه اصلی حفظ میشه و نیازی به تغییر توی اون نیست. به این ترتیب، لایه دوم شبکه بلاکچین باعث میشه شبکه های بزرگ‌تر بدون قربانی کردن امنیت، سرعت پردازش و کارایی رو ببرن بالا.

چرا به راهکارهای لایه دو نیاز داریم؟

بلاکچین های لایه اول برای حفظ امنیت و تمرکززدایی طراحی شدن، اما همین ویژگی ها باعث میشه ظرفیت پردازش آنها محدود باشه. برای مثال، شبکه بیت کوین به طور میانگین فقط حدود ۷ تراکنش در ثانیه و اتریوم حدود ۱۵ تا ۳۰ تراکنش در ثانیه پردازش میکنه. حالا هرچی تعداد کاربران و برنامه های غیرمتمرکز بیشتر بشه، فشار روی شبکه اصلی هم افزایش پیدا میکنه. پردازش اینهمه تراکنش برای بلاکچین های لایه اول سخته، بنابراین تایید تراکنش ها کندتر میشه و کارمزدها افزایش پیدا میکنه و اینها باعث کاهش رضایت کاربر میشه.

لایه دو بلاکچین چگونه کار میکند؟

راهکارهای لایه دو برای رفع همین محدودیت ها اومدن. این فناوری ها بخش زیادی از پردازش تراکنش ها رو خارج از زنجیره اصلی انجام میدن و فقط نتیجه نهایی رو به لایه اول ارسال میکنن. در نتیجه، حجم کاری شبکه اصلی کاهش پیدا میکنه و کاربران میتوانند تراکنش های خودشونو با سرعت بیشتر و هزینه کمتر انجام بدن.

فناوری هایی مانند رول آپ های خوش بینانه (Optimistic Rollups)، رول آپ های دانش صفر (ZK-Rollups) و کانال های پرداخت باعث شدن شبکه های لایه دوم بتونن در هر ثانیه هزاران تراکنش رو پردازش کنن. برای همین، لایه دو یکی از مهم ترین راهکارهای توسعه بلاکچین و زیرساخت اصلی خیلی از پروژه های وب۳، دیفای و متاورس محسوب میشه. اگه میخوای بیشتر در مورد دیفای بدونی آموزش دیفای برای توئه.

انتقال پردازش تراکنش ها به خارج از شبکه اصلی (Off-chain)

در بلاکچین های لایه اول مثل بیت کوین و اتریوم، هر تراکنش باید توسط تعداد زیادی از گره های شبکه بررسی و تایید بشه. درسته که امنیت بالایی ایجاد میکنه، اما وقتی تعداد کاربران زیاد میشه، سرعت شبکه کاهش پیدا میکنه و کارمزدها بالا میرن.

راهکارهای لایه دوم این مشکل رو با پردازش تراکنش ها در یک محیط جداگانه حل میکنن. بعد از اینکه تراکنش ها بررسی و تایید شدن، فقط اطلاعات ضروری یا نتیجه نهایی به شبکه اصلی ارسال میشه. به همین خاطر حجم کاری لایه اول کمتر میشه و شبکه میتونه کاربران بیشتری رو پشتیبانی کنه.

تجمیع چندین تراکنش در یک تراکنش واحد (Batching)

تجمیع یا Batching یکی از تکنیک های لایه دو هست. توی این روش، به جای اینکه هر تراکنش به صورت جداگانه روی بلاکچین ثبت بشه، تعداد زیادی تراکنش با هم جمع میشن و در قالب یک بسته به شبکه اصلی ارسال میشن.

مثلا، رول آپ ها میتونن صدها یا حتی هزاران تراکنش رو پردازش کنن و فقط یک خلاصه از اونها رو روی لایه اول ثبت کنن. این کار باعث میشه فضای کمتری از بلاک ها اشغال بشه و ظرفیت پردازش شبکه به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کنه. در نتیجه، کاربران میتونن تراکنش های بیشتری رو در زمان کوتاه تری انجام بدن.

کاهش ازدحام شبکه و تأثیر آن بر کاهش کارمزدها

وقتی تعداد زیادی کاربر به صورت همزمان دارن از یک بلاکچین استفاده میکنن، رقابت برای ثبت تراکنش ها بیشتر میشه. این موضوع معمولا باعث شلوغی شبکه و افزایش کارمزدها میشه. نمونه این اتفاق رو بارها در شبکه اتریوم و زمان رونق پروژه های دیفای و NFT دیدیم.

اما وقتی Layer 2 Blockchain بخش بزرگی از تراکنش ها رو از شبکه اصلی خارج میکنه، ازدحام رو کاهش میده. وقتی فشار روی لایه اول کمتر باشه، هزینه ثبت تراکنش ها هم پایین تر میاد و کاربران لازم نیست برای انجام یک تراکنش ساده مبلغ زیادی پرداخت کنن.

به همین دلیل، لایه دو یکی از مهم ترین راهکارهای افزایش مقیاس پذیری بلاکچین محسوب میشه؛ راهکاری که کمک میکنه شبکه ها بدون کاهش امنیت، تراکنش های بیشتری رو با سرعت بالاتر و هزینه کمتر پردازش کنن.

لایه دو چگونه هزینه تراکنش ها را کاهش میدهد؟

لایه دو برای کاهش هزینه ها چهار کار اصلی انجام میده: بیشتر تراکنش ها رو از روی شبکه اصلی برمیداره و خارج از محیط شبکه اصلی پردازش میکنه و اینطوری فشار کمتری به لایه اول وارد میشه. شلوغی کمتر شبکه باعث کاهش رقابت برای ثبت تراکنش میشه و کارمزدها کاهش پیدا میکنه. 

کاهش بار روی لایه یک

بجای پردازش همه تراکنش ها در شبکه اصلی، لایه دو بخش زیادی از پردازش ها رو خارج از زنجیره حل میکنه. وقتی حجم تراکنش های مستقیم روی لایه اول کم میشه، فشار روی شبکه کمتر میشه و در نتیجه هزینه ثبت هر تراکنش هم پایین تر میاد. به همین دلیل از لایه دوم در پروژه های دیفای و NFT استفاده میشه.

تقسیم کارمزد بین کاربران

در راهکارهای لایه دوم، هزینه ها به جای اینکه برای هر تراکنش جداگانه پرداخت بشه، بین تعداد زیادی کاربر تقسیم میشه. مثلا در رول آپ ها، صدها یا حتی هزاران تراکنش در یک بسته جمع آوری میشن و فقط یک بار برای ثبت نهایی روی لایه اول هزینه پرداخت میشه.

این مدل باعث میشه هزینه نهایی هر کاربر بطور چشمگیری کاهش پیدا کنه، چون همه کاربران در واقع در یک تراکنش تجمیعی شریک میشن. به همین خاطر، کارمزدهایی که در لایه دوم پرداخت میشه خیلی کمتر از لایه اول هست.

استفاده بهینه از فضای بلاک

هر بلاک ظرفیت مشخصی برای ثبت تراکنش ها داره و وقتی این ظرفیت پر بشه، کاربران باید برای گرفتن اولویت کارمزد بیشتری پرداخت کنن. لایه دو از فضای نحدمود بلاک استفاده بهینه میکنه و به جای ثبت تک تک تراکنش ها، فقط داده های خلاصه شده یا اثبات های رمزنگاری شده روی لایه اول ثبت میکنه. این کار باعث میشه فضای بلاک خیلی کمتر اشغال بشه و در نتیجه هزینه استفاده از اون فضا هم کاهش پیدا کنه.

حذف تراکنش های تکی و جایگزینی با Batch

در لایه دو، تراکنش ها به صورت جداگانه روی شبکه اصلی ثبت نمیشن، بلکه در قالب بسته های بزرگ جمع آوری میشن و به صورت یک تراکنش واحد(Batch) ارسال میشن. این کار باعث میشه هزینه پردازش هر تراکنش بین تعداد زیادی کاربر تقسیم بشه و در نهایت هزینه نهایی برای هر فرد کمتر بشه. رول آپ ها دقیقا از همین مدل استفاده میکنن و به همین دلیل هم تونستن هزینه تراکنش ها رو تا چندین برابر نسبت به لایه اول کاهش بدن.

در مجموع، لایه دو با ترکیب کاهش بار شبکه، تجمیع تراکنش ها و استفاده بهینه از فضای بلاک، یکی از موثرترین راهکارها برای کاهش هزینه های بلاکچین محسوب میشه و نقش مهمی در افزایش استفاده عمومی از این فناوری داره.

لایه دو بلاکچین چه تفاوتی با لایه یک دارد؟

لایه یک و لایه دو هر دو بخش مهمی از اکوسیستم بلاکچین هستن، اما وظایف متفاوتی دارن. لایه یک به شبکه اصلی بلاکچین مثل بیت کوین یا اتریوم گفته میشه؛ امنیت تراکنش ها در این شبکه تامین میشه و اجماع و ثبت نهایی تراکنش ها صورت میگیره. لایه دو روی بلاکچین اصلی ساخته میشه و هدفش افزایش سرعت، کاهش هزینه ها و بهبود مقیاس پذیری شبکه هست.

در واقع، لایه اول بیشتر روی امنیت و تمرکززدایی تمرکز داره، در حالی که لایه دوم تلاش میکنه محدودیت های عملکردی شبکه اصلی رو برطرف کنه. به همین دلیل این دو لایه رقیب هم نیستن، بلکه در کنار هم کار میکنن تا تجربه بهتری برای کاربران ایجاد بشه.

تفاوت در سرعت پردازش تراکنش ها

یکی از تفاوت های مهم لایه یک و لایه دو به سرعت پردازش تراکنش ها مربوط میشه. در لایه اول، هر تراکنش باید توسط تعداد زیادی از گره های شبکه تایید و ثبت بشه. این فرایند امنیت رو خیلی بالایی میبره، اما سرعت پردازش رو کند میکنه.

مثلا بیت کوین به طور میانگین حدود ۷ تراکنش در ثانیه و اتریوم حدود ۱۵ تا ۳۰ تراکنش در ثانیه پردازش میکنه. اما راهکارهای Layer 2 Blockchain مثل Arbitrum، Optimism و Polygon میتونن هزاران تراکنش رو در هر ثانیه مدیریت کنن.

تفاوت در امنیت و تمرکززدایی

لایه اول بالاترین سطح امنیت و تمرکززدایی رو ارائه میده، چون تمامی تراکنش ها مستقیما روی بلاکچین اصلی ثبت و توسط گره های شبکه تایید میشن. امنیت بیت کوین و اتریوم دقیقا از همین ساختار ناشی میشه.

لایه دوم معمولا امنیت خودش رو از لایه اول به ارث میبره، اما نوع پیاده سازی هر راهکار میتونه سطح امنیت متفاوتی ایجاد کنه. برای مثال، رول آپ های دانش صفر و رول آپ های خوش بینانه امنیت بالایی دارن، اما برخی زنجیره های جانبی ممکنه تا حدی به اعتبارسنج های مستقل خودشون وابسته باشن. به همین دلیل، لایه اول همچنان مرجع نهایی امنیت و تسویه تراکنش ها محسوب میشه.

تفاوت در توان پردازشی

توان پردازشی یا TPS یکی از معیارهای خیلی مهم برای مقایسه شبکه های بلاکچینیه. از اونجایی که لایه اول باید امنیت و تمرکززدایی شبکه رو حفظ کنه، ظرفیت پردازش اون محدود تره و نمیتونه تعداد خیلی زیادی تراکنش رو به صورت همزمان مدیریت کنه.

اما لایه دوم با انتقال بخش زیادی از پردازش ها به خارج از زنجیره اصلی، میتونه تعداد بسیار بیشتری تراکنش رو پردازش کنه. همین موضوع باعث شده راهکارهای لایه دوم به گزینه مناسبی برای اپلیکیشن های دیفای، بازی های بلاکچینی و بازارهای NFT تبدیل بشن.

تفاوت در هزینه های عملیاتی

هزینه تراکنش ها در لایه اول بیشتر از لایه دومه. هر چقدر شبکه شلوغ تر بشه، کاربرا برای اینکه تراکنش هاشون سریع تر ثبت بشه باید کارمزد بیشتری پرداخت کنن.

اما در لایه دوم، تراکنش ها به صورت تجمیعی پردازش میشن و هزینه ثبت نهایی بین تعداد زیادی از کاربرا تقسیم میشه. به همین دلیل، هزینه استفاده از بسیاری از شبکه های لایه دوم در مقایسه با لایه اصلی به شکل قابل توجهی کمتره و گاهی تا بیش از ۹۰ درصد هم کاهش پیدا میکنه.

تفاوت در تجربه کاربری 

برای کاربران خیلی مهمه که تراکنش ها سریع انجام بشه و در عین حال کارمزد کمتری هم پرداخت کنن. در لایه اول، مخصوصا وقتایی که شبکه شلوغه، تایید تراکنش ها ممکنه بیشتر طول بکشه و هزینه انجام عملیات افزایش پیدا کنه.

اما شبکه های لایه دوم تراکنش ها رو در مدت زمان کوتاه تری پردازش میکنن و کارمزدهای خیلی کمتری دارن. به خاطر همین، خیلی از کاربران برای فعالیت های روزمره، معامله توکن ها، استفاده از پروتکل های دیفای و خرید و فروش NFT از راهکارهای لایه دوم استفاده میکنن و لایه اول بیشتر نقش تامین امنیت و ثبت نهایی تراکنش ها رو بر عهده داره.

جدول مقایسه لایه 1 و لایه 2 بلاکچین

عملا لایه یک و لایه دو مکمل هم هستن. لایه اول امنیت و اعتماد شبکه رو فراهم میکنه و لایه دوم با افزایش سرعت و کاهش هزینه ها، تجربه کاربری بهتر و امکان استفاده گسترده تر از بلاکچین رو فراهم میکنه.

انواع راهکارهای لایه دو بلاکچین

لایه دو بلاکچین فقط به یک فناوری خاص محدود نمیشه. در طول این سالها توسعه دهنده ها راهکارهای مختلفی برای افزایش مقیاس پذیری شبکه های بلاکچینی ارائه دادن که هر کدوم نقاط قوت و محدودیت های خاص خودشونو دارن. بعضی از این راهکارها روی افزایش سرعت تمرکز دارن، بعضی هزینه ها رو کاهش میدن و بعضی هم تلاش میکنن تعادل بهتری بین امنیت و کارایی ایجاد کنن. در ادامه با مهم ترین انواع راهکارهای لایه دوم و عملکردشون آشنا میشیم.

ZK Rollup ها

رول آپ های دانش صفر یا ZK Rollup از پیشرفته ترین راهکارهای لایه دو هستن. این فناوری تراکنش ها رو خارج از شبکه اصلی پردازش میکنه و بعد با استفاده از اثبات های رمزنگاری شده، صحت همه تراکنش ها رو در یک مرحله به لایه اول ثابت میکنه.

مزیت اصلی ZK Rollup ها اینه که هم امنیت بالایی دارن و هم تراکنش ها رو خیلی سریع انجام میدن و چون حجم داده هایی که روی لایه اول ثبت میشه بسیار کمه منجر به کاهش هزینه ها میشه. شبکه هایی مثل zkSync و Starknet از شناخته شده ترین پروژه های مبتنی بر این فناوری هستن.

Optimistic Rollup ها

Optimistic Rollup یکی دیگه از راهکارهای لایه دوم هستن و خیلی هم محبوبن. روش این فناوری به  این صورته که فرض میکنه همه تراکنش ها معتبر هستن و فقط در صورتی که کسی به یک تراکنش اعتراض داشته باشه، فرایند بررسی انجام میشه.

این روش باعث میشه پردازش تراکنش ها با سرعت خیلی بالایی انجام بشه و هزینه ها کاهش پیدا کنه. البته به دلیل وجود دوره اعتراض یا Challenge Period، برداشت دارایی ها از بعضی شبکه های مبتنی بر Optimistic Rollup ممکنه چند روز زمان ببره. آربیتروم (Arbitrum) و آپتیمیزم (Optimism) از معروف ترین نمونه های این دسته هستن.

کانال های پرداخت (Payment Channels)

کانال های پرداخت یکی از قدیمی ترین راهکارهای لایه دوم هستن. در این روش، دو یا چند کاربر یک کانال اختصاصی بین خودشون ایجاد میکنن و میتونن تعداد زیادی تراکنش رو خارج از شبکه اصلی انجام بدن.

فقط تراکنش آغاز و پایان کانال روی بلاکچین ثبت میشه و بقیه تراکنش ها خارج از زنجیره انجام میشن. این موضوع باعث میشه سرعت تراکنش ها تقریبا آنی باشه و کارمزدها به حداقل برسن. شبکه لایتنینگ بیت کوین (Lightning Network) معروف ترین نمونه استفاده از کانال های پرداخت محسوب میشه.

سایدچین ها (Sidechains)

سایدچین ها بلاکچین های مستقلی هستن که به شبکه اصلی متصل میشن و دارایی ها میتونن از طریق پل های ارتباطی بین اونها جابه جا بشن. این شبکه ها قوانین اجماع، اعتبارسنج ها و زیرساخت مستقل خودشون رو دارن.

مزیت سایدچین ها سرعت بالا و هزینه کم تراکنش هاست. اما چون امنیت اونها به طور کامل توسط لایه اول تامین نمیشه، معمولا نسبت به رول آپ ها وابستگی بیشتری به امنیت شبکه خودشون دارن. پالیگان PoS یکی از شناخته شده ترین نمونه های سایدچین در اکوسیستم اتریومه.

بیشتر بخوانید: رول ‌آپ چیست و چگونه کار می کند؟

پلاسما (Plasma)

پلاسما از اولین راهکارهای مقیاس پذیری اتریوم بود که توسط ویتالیک بوترین و جوزف پون معرفی شد. این فناوری از زنجیره های فرعی برای پردازش تراکنش ها استفاده میکنه و فقط اطلاعات ضروری رو به شبکه اصلی ارسال میکنه.

پلاسما در زمان خودش نوآوری مهمی محسوب میشد، اما محدودیت هایی مثل پیچیدگی برداشت دارایی ها و پشتیبانی محدود از قراردادهای هوشمند باعث شد به تدریج جای خودش رو به رول آپ ها بده. امروزه استفاده از ZK Rollup و Optimistic Rollup در اکوسیستم اتریوم خیلی بیشتر از پلاسماست.

جدول مقایسه انواع راهکارهای لایه دو

هر کدوم از این راهکارها برای کاربردهای خاصی طراحی شدن اما رول آپ های دانش صفر و رول آپ های خوش بینانه اهمیت ویژه ای در مقیاس پذیری اتریوم پیدا کردن و بخش بزرگی از رشد اکوسیستم لایه دوم رو به خودشون اختصاص دادن.

این ساختار با وضعیت فعلی بازار در سال های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ همخوانی داره؛ چون در حال حاضر تمرکز اصلی اکوسیستم اتریوم روی ZK Rollup ها، Optimistic Rollup ها و شبکه هایی مثل Arbitrum، Optimism، Base، zkSync و Starknet قرار گرفته و Plasma یه راهکار قدیمی محسوب میشه.

مهمترین پروژه های مبتنی بر لایه دوم بلاکچین

مهمترین پروژه های مبتنی بر لایه دوم بلاکچین عبارتند از:

• Arbitrum از بزرگ ترین شبکه های لایه دوم اتریومه که از فناوری Optimistic Rollup استفاده میکنه. این شبکه به دلیل کارمزد پایین، سازگاری بالا با اتریوم و پشتیبانی از پروژه های دیفای، محبوبیت زیادی به دست آورده.
• Optimism یکی دیگه از راهکارهای مطرح لایه دومه که با استفاده از Optimistic Rollup هزینه تراکنش ها رو کاهش میده. این شبکه نقش مهمی در توسعه اکوسیستم Superchain داره و بسیاری از پروژه های جدید روی اون فعالیت میکنن.
• Base شبکه لایه دومی هست که توسط کوین بیس توسعه داده شده و روی فناوری Optimism ساخته شده. رشد سریع کاربران و حجم بالای تراکنش ها باعث شده Base به یکی از مهم ترین شبکه های لایه دوم اتریوم تبدیل بشه.
• zkSync از فناوری ZK Rollup استفاده میکنه و با بهره گیری از اثبات های دانش صفر، امنیت بالا و کارمزد پایین رو همزمان ارائه میده. این پروژه یکی از پیشروترین راهکارهای مقیاس پذیری اتریوم محسوب میشه.
• Starknet نیز یک شبکه مبتنی بر فناوری ZK Rollup هست که از اثبات های STARK استفاده میکنه. این فناوری امکان پردازش تعداد زیادی تراکنش با حفظ امنیت و مقیاس پذیری بالا رو فراهم میکنه.

بیشتر بخوانید: زی‌ کی سینک (zkSync) چیست؟ همه چیز درباره پروژه zkSync و ایردراپ

لایه دو بلاکچین چه کاربردهایی در دنیای واقعی دارد؟

لایه دوم خیلی کاربردی تر از اونه که فقط به عنوان یه فناوری تئوری بشناسیمش. یکی از مهم ترین کاربردهاش در حوزه امور مالی غیرمتمرکز یا دیفای (DeFi) هست؛ جایی که کاربران میتونن با کارمزد کمتر و سرعت بیشتر به معامله، وام دهی و تامین نقدینگی بپردازن.

بازار NFT هم از لایه دوم سود زیادی برده. کارمزد پایین ترش که بخاطر استفاده از لایه دو هست باعث شده خرید و فروش NFT برای کاربران مقرون به صرفه تر بشه. علاوه بر این، بازی های بلاکچینی و پروژه های متاورسی هم برای مدیریت تعداد زیاد تراکنش ها به راهکارهای لایه دوم وابسته هستن.

توی حوزه پرداخت ها هم شبکه هایی مثل Lightning Network امکان انتقال سریع و کم هزینه بیت کوین رو فراهم کردن. خیلی از اپلیکیشن های وب 3 هم به جای اجرای مستقیم روی لایه اول، از زیرساخت های لایه دوم استفاده میکنن تا تجربه کاربری بهتری ارائه بدن.

برای درک بهتر اهمیت این فناوری، آشنایی با کاربردهای بلاکچین میتونه دید جامع تری نسبت به نقش لایه دوم در اکوسیستم ارزهای دیجیتال به شما بده.

مزایا و معایب استفاده از لایه دو بلاکچین

درسته که استفاده از لایه دوم باعث افزایش سرعت پردازش تراکنش ها و کاهش چشمگیر کارمزدها میشه. و با وجود این مزایا به رشد اکوسیستم دیفای، NFT، بازی های بلاکچینی و وب 3 کمک کرده اما با این وجود، محدودیت هایی هم داره. مثلا برخی راهکارهای لایه دوم پیچیدگی فنی بیشتری دارن و جابه جایی دارایی بین لایه اول و دوم ممکنه برای کاربران تازه کار یکم گیج کننده باشه. همچنین سطح امنیت بعضی سایدچین ها به اندازه شبکه اصلی نیست و به زیرساخت اختصاصی خودشون وابسته هستن.

چالش ها و محدودیت های لایه دو بلاکچین

با اینکه لایه دوم خیلی پیشرفت داشته اما هنوز با چالش هایی دست و پنجه نرم میکنه. یکی از این چالش ها پراکندگی نقدینگی بین شبکه های مختلفه. فناوری لایه دو باعث شده کاربران و دارایی ها بین چندین شبکه توزیع بشن. این موضوع گاهی باعث کاهش کارایی بعضی پروتکل ها میشه.

مسئله بعدی، ارتباط بین زنجیره ای یا Interoperability هست. درسته که پل های بلاکچینی این مشکل رو تا حدی حل کردن، اما هنوز یکی از نقاط حساس امنیتی در اکوسیستم محسوب میشن.

برخی راهکارهای Optimistic Rollup هم برای برداشت دارایی ها به زمان انتظار چند روزه نیاز دارن. پیچیدگی فنی، وابستگی به زیرساخت های جدید و نیاز به استانداردسازی بیشتر هم از چالش های دیگه‌ی این حوزه به شمار میرن.

آینده لایه دو شبکه بلاکچین چگونه خواهد بود؟

خیلی از کارشناسان معتقدن آینده مقیاس پذیری بلاکچین به راهکارهای لایه دوم گره خورده. با توجه به اینکه توی چند سال گذشته تمرکز توسعه دهنده ها روی فناوری های ZK Rollup بیشتر شده، انتظار میره این راهکارها نقش پررنگ تری در اکوسیستم بلاکچین ایفا کنن.

از طرف دیگه مفهوم Layer 3 یا لایه سوم هم در حال شکل گیریه؛ لایه سوم روی شبکه لایه دوم ساخته میشه و میتونه خدمات تخصصی تری مثل بازی های بلاکچینی، متاورس و اپلیکیشن های پیشرفته وب 3 رو ارائه بده.

همینطور توسعه فناوری هایی مثل Account Abstraction، پل های امن تر و استانداردهای ارتباط بین زنجیره ای باعث میشه استفاده از لایه دوم برای کاربران ساده تر و کاربردی تر بشه.

 به همین دلایل هست که انتظار میره در آینده نزدیک بخش عمده فعالیت های روزمره کاربران بلاکچین روی شبکه های لایه دوم انجام بشه و لایه اول بیشتر نقش تامین امنیت و تسویه نهایی تراکنش ها رو بر عهده داشته باشه.

جمع بندی

تو این مقاله دیدیم که لایه دو بلاکچین چگونه ارتباط بین سرعت، امنیت و هزینه رو متعادل میکنه. تراکنش ها در این لایه پیش از ثبت نهایی، به صورت دسته‌ای پردازش میشن تا سرعت شبکه بالا بره. رول آپ ها در این لایه مانند میان برهایی عمل میکنن که اطلاعات رو خلاصه کرده و بار سنگین رو از دوش لایه اول برمیدارن.

تفاوت معماری بین هر شبکه لایه دوم باعث شده گزینه‌هایی متفاوت برای کاربردهای گوناگون شکل بگیرن. آینده این فناوری روشن هست و طیف جدیدی از پروژه‌ها در حال پیاده سازی مدل های ترکیبی هستن. برای بررسی تازه‌ترین تحولات حوزه ارز دیجیتال، به وبلاگ کریپتونگار سر بزنین و از مطالب ویژه اون استفاده کنید.