مرج اتریوم (Ethereum Merge) یکی از مهم ترین ارتقاهای تاریخ این شبکه بود که در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۲ انجام شد و اتریوم رو از الگوریتم اثبات کار به اثبات سهام منتقل کرد. در این تغییر، شبکه اصلی اتریوم با Beacon Chain ادغام شد و استخراج با ماینرها جای خودش رو به اعتبارسنجی مبتنی بر استیکینگ داد. مرج مصرف انرژی شبکه رو حدود ۹۹.۹۵ درصد کاهش داد، مدل صدور ETH رو تغییر داد و زمینه رو برای ارتقاهای بعدی مثل شاپلا، دنکان و پکترا فراهم کرد. با این حال، کاهش مستقیم کارمزد و افزایش چشمگیر سرعت تراکنش از اهداف مرج نبود.
آنچه در این مطلب می‌خوانید:
اگر بخوایم مهم ترین تغییرات تاریخ شبکه اتریوم رو بررسی کنیم، مرج بدون شک یکی از اتفاقاتیه که نمیشه ازش گذشت. این ارتقا در سال ۲۰۲۲ ساختار اجماع شبکه رو تغییر داد و به دوره استخراج اتریوم پایان داد. از اون زمان، امنیت شبکه با اعتبارسنج هایی تامین میشه که ETH خودشون رو برای مشارکت در اجماع استیک میکنن.
مرج در عین حال چیزی بیشتر از یک تغییر فنی بود؛ چون نحوه صدور ETH، مصرف انرژی و مسیر توسعه آینده اتریوم رو تحت تاثیر قرار داد. البته بعضی برداشت هایی که قبل از اجرای مرج درباره کاهش کارمزد یا افزایش شدید سرعت تراکنش وجود داشت، درست نبود. برای درک بهتر این تغییرات، اول باید با ساختار شبکه اتریوم و نحوه عملکرد اون آشنا باشید.
مرج اتریوم چیست؟
مرج اتریوم یا Ethereum Merge نام ارتقایی هست که طی اون شبکه اصلی اتریوم از الگوریتم اثبات کار (Proof of Work) به اثبات سهام (Proof of Stake) منتقل شد.
قبل از مرج، اتریوم برای تولید بلاک و تامین امنیت شبکه از ماینرها استفاده میکرد. ماینرها با تجهیزات محاسباتی، عملیات استخراج رو انجام میدادن و در ازای مشارکت در شبکه پاداش دریافت میکردن.
اما در مرج، لایه اجرایی اتریوم با Beacon Chain که از قبل با سازوکار اثبات سهام فعالیت میکرد، ادغام شد. بعد از این اتفاق، Beacon Chain به لایه اجماع اتریوم تبدیل شد و شبکه اصلی همچنان تراکنش ها و قراردادهای هوشمند رو در لایه اجرا مدیریت کرد.
این تغییر در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۲ انجام شد و عملا استخراج اتریوم روی شبکه اصلی رو متوقف کرد. مصرف انرژی شبکه هم طبق برآورد بنیاد اتریوم حدود ۹۹.۹۵ درصد کاهش پیدا کرد.
برای اینکه مفاهیم مربوط به بلاکچین، اجماع و تراکنش ها رو بهتر متوجه بشید، بخش آموزش بلاکچین کریپتونگار هم میتونه مفید باشه.
چرا اتریوم از اثبات کار به اثبات سهام منتقل شد؟
یکی از دلایل اصلی این تغییر، مصرف بالای انرژی در مدل اثبات کار بود. در PoW، امنیت شبکه به قدرت محاسباتی ماینرها وابسته بود و استخراج به تجهیزات سخت افزاری و مصرف برق قابل توجه نیاز داشت.
در PoS، اعتبارسنج ها با استیک کردن ETH در فرایند اجماع مشارکت میکنن. برای راه اندازی یک اعتبارسنج مستقل، مقدار ۳۲ ETH لازم هست؛ البته کاربران میتونن با مبالغ کمتر هم از طریق استخرهای استیکینگ مشارکت کنن.
این مدل نیاز به استخراج رو حذف کرد و مسیر توسعه اتریوم برای تغییرات بعدی رو هم هموار کرد.
بیشتر بخوانید: لیدو (Lido) چیست؟ آشنایی با برترین زیرساخت استیکینگ اتریوم
مرج اتریوم چگونه انجام شد؟
مرج یک تغییر ساده با خاموش و روشن کردن شبکه نبود. اتریوم باید بدون از بین رفتن تاریخچه، حساب ها، قراردادهای هوشمند و دارایی های کاربران از PoW به PoS منتقل میشد.
Beacon Chain از دسامبر ۲۰۲۰ به صورت جداگانه با الگوریتم اثبات سهام فعالیت میکرد. در زمان مرج، این زنجیره با شبکه اصلی اتریوم ادغام شد و وظیفه اجماع شبکه رو بر عهده گرفت. از طرف دیگه، لایه اجرایی همچنان مسئول اجرای تراکنش ها و قراردادهای هوشمند باقی موند.
فرایند اصلی مرج با دو ارتقا به نام های Bellatrix و Paris انجام شد. Bellatrix شبکه اجماع رو برای مرج آماده کرد و Paris هم تغییر نهایی اجماع شبکه اصلی از PoW به PoS رو رقم زد.
نکته مهم اینه که دارایی کاربران در این فرایند به ETH جدید یا قدیمی تبدیل نشد. خود اتریوم هم تاکید کرده که اصطلاحاتی مثل «ETH1» و «ETH2» برای دو ارز متفاوت درست نیست و بعد از مرج فقط یک شبکه اتریوم وجود داره.
اگر تازه با این مفاهیم آشنا شدید، مطالعه آموزش ارز دیجیتال میتونه درک ساختار شبکه و اصطلاحات مرتبط رو ساده تر کنه.
بعد از مرج اتریوم چه تغییراتی در شبکه ایجاد شد؟
مهم ترین تغییر، کنار رفتن استخراج و جایگزین شدن اعتبارسنج ها بود. از زمان مرج، تولید بلاک بر اساس سازوکار اثبات سهام انجام میشه و ماینینگ دیگه بخشی از شبکه اصلی اتریوم نیست.
تغییر مهم بعدی، کاهش شدید مصرف انرژی بود. بنیاد اتریوم کاهش حدود ۹۹.۹۵ درصدی مصرف انرژی رو برای این انتقال گزارش کرده.
مدل صدور ETH هم تغییر کرد. بعد از مرج، پاداش استخراج در لایه اجرایی حذف شد و صدور واحدهای جدید عمدتا از طریق پاداش اعتبارسنج ها انجام میشه. این موضوع باعث شد میزان صدور جدید ETH نسبت به دوره PoW به شکل قابل توجهی کاهش پیدا کنه.
مرج همچنین یک پایه فنی برای ارتقاهای بعدی ایجاد کرد. خود Ethereum.org تاکید میکنه که انتقال به PoS پیش نیاز مهمی برای ادامه مسیر مقیاس پذیری اتریوم بود.
مرج اتریوم چه چیزهایی را تغییر نداد؟
یکی از مهم ترین نکاتی که درباره مرج باید بدونید اینه که این آپدیت قرار نبود همه مشکلات اتریوم رو یکجا حل کنه.
مرج به شکل مستقیم ظرفیت شبکه رو افزایش نداد و باعث کاهش محسوس کارمزدها نشد. کارمزد اتریوم بیشتر به میزان تقاضا و ظرفیت شبکه وابسته هست و تغییر الگوریتم اجماع به تنهایی این مسئله رو حل نمیکنه.
سرعت تراکنش های لایه اول هم جهش بزرگی نداشت. زمان اسلات در PoS به ۱۲ ثانیه رسید، در حالی که هدف زمان بلاک در PoW حدود ۱۳.۳ ثانیه بود؛ بنابراین تغییر ایجاد شده برای کاربر عادی خیلی محسوس نبود. در عوض، PoS مفهوم نهایی شدن یا Finality رو به شکل مشخص تری وارد سازوکار شبکه کرد.
همچنین مرج به تنهایی برداشت ETH استیک شده رو فعال نکرد. برداشت استیکینگ بعدا در ارتقای Shanghai/Capella در آوریل ۲۰۲۳ فعال شد.
پس اگر جایی دیدید که نوشته «مرج اتریوم باعث شد کارمزدها شدیدا کاهش پیدا کنن» یا «سرعت اتریوم چند برابر شد»، این ادعا با هدف و نتیجه واقعی این ارتقا مطابقت نداره.
مرج اتریوم چه تاثیری بر عرضه ETH داشت؟
مرج تاثیر مهمی روی اقتصاد عرضه ETH گذاشت.
قبل از مرج، ماینرها برای تامین امنیت شبکه ETH دریافت میکردن. طبق داده های رسمی اتریوم، در دوره PoW حدود ۱۳ هزار ETH در روز از طریق پاداش استخراج صادر میشد. بعد از انتقال به PoS، صدور مربوط به لایه اجرایی حذف شد و پاداش اعتبارسنج ها در لایه اجماع با نرخ بسیار پایین تری انجام میشه.
از طرف دیگه، سازوکار سوزاندن کارمزد که در ارتقای London و EIP-1559 معرفی شده بود، بعد از مرج هم ادامه پیدا کرد. بخشی از Base Fee هر تراکنش سوزونده میشه و از چرخه عرضه خارج میشه.
بنابراین عرضه ETH حاصل تعادل بین صدور جدید و سوزاندن ETH هست. وقتی میزان ETH سوزانده شده از صدور جدید بیشتر باشه، عرضه خالص کاهش پیدا میکنه و وقتی صدور بیشتر باشه، عرضه افزایش پیدا میکنه. پس نمیشه گفت مرج به تنهایی باعث شد ETH برای همیشه ضدتورمی بشه؛ وضعیت عرضه به فعالیت شبکه و میزان صدور بستگی داره.
بیشتر بخوانید: بهترین کیف پول های اتریوم در سال ۲۰۲۵
تاثیر مرج اتریوم بر قیمت ETH
مرج از نظر بازار هم اتفاق بسیار مهمی بود، اما نمیشه تغییر قیمت ETH رو صرفا به خود این ارتقا نسبت داد.
در هفته های منتهی به مرج، قیمت ETH تحت تاثیر شرایط کلی بازار کریپتو، انتظارات مربوط به آپدیت و عوامل اقتصادی مختلف قرار داشت. برای نمونه، قیمت ثبت شده ETH در اسنپ شات ۹ سپتامبر ۲۰۲۲ حدود ۱۷۱۹ دلار بود، در ۱۵ سپتامبر همزمان با اجرای مرج حدود ۱۴۷۲ دلار ثبت شد و در ۱۶ سپتامبر حدود ۱۴۳۲ دلار بود.
این اعداد نشون میدن که قیمت ETH در حوالی زمان مرج کاهش داشت، اما از این داده ها نمیشه نتیجه گرفت که خود مرج علت این افت بوده. بازار ارز دیجیتال همزمان تحت تاثیر عوامل زیادی قرار داشت و برای سنجش اثر یک رویداد باید شرایط کلی بازار هم در نظر گرفته بشه.
از نظر بنیادی، مرج دو تغییر مهم برای اقتصاد ETH ایجاد کرد: کاهش شدید صدور جدید و حذف استخراج. این تغییرات روی ساختار عرضه اثر گذاشتن، اما تاثیر اون ها بر قیمت به عواملی مثل تقاضا، فعالیت شبکه، شرایط اقتصاد کلان و وضعیت کلی بازار هم وابسته هست.
سرنوشت ماینرهای اتریوم بعد از مرج چه شد؟
بعد از مرج، استخراج ETH روی شبکه اصلی اتریوم متوقف شد. بنابراین ماینرهایی که پیش از آن با GPU یا تجهیزات استخراج فعالیت میکردن، دیگه نمیتونستن روی شبکه اصلی اتریوم ETH استخراج کنن.
بخشی از ماینرها به شبکه هایی رفتن که همچنان از الگوریتم های اثبات کار استفاده میکنن. اتریوم کلاسیک یکی از شناخته شده ترین نمونه ها بود و بخشی از قدرت پردازشی ماینرهای اتریوم به سمت این شبکه حرکت کرد.
در مقابل، امنیت اتریوم اصلی از طریق اعتبارسنج ها ادامه پیدا کرد. اعتبارسنج ها ETH استیک میکنن و در ازای مشارکت درست در اجماع، پاداش دریافت میکنن.
بنابراین بعد از مرج، مدل درآمدی مرتبط با تامین امنیت شبکه از استخراج با سخت افزار به استیکینگ و اعتبارسنجی تغییر کرد.
مرج چه ارتباطی با ارتقاهای بعدی اتریوم دارد؟
مرج پایان مسیر اتریوم نبود؛ بیشتر باید اون رو یکی از پایه های مهم مسیر فعلی شبکه بدونیم.
بعد از مرج، ارتقای Shanghai/Capella در آوریل ۲۰۲۳ امکان برداشت ETH استیک شده و پاداش های اعتبارسنجی رو فعال کرد. بعد از اون، Dencun در مارس ۲۰۲۴ با معرفی قابلیت هایی مثل blobها، زمینه کاهش هزینه داده برای راهکارهای لایه دوم رو فراهم کرد. در ادامه، Pectra در مه ۲۰۲۵ و Fusaka در دسامبر ۲۰۲۵ به عنوان مراحل بعدی نقشه راه اجرا شدن. طبق نقشه راه فعلی اتریوم، توسعه های بعدی هم ادامه دارن.
این مسیر نشون میده که مقیاس پذیری اتریوم قرار نیست فقط با افزایش ظرفیت لایه اول حل بشه. معماری فعلی بیشتر روی استفاده از لایه های دوم و رول آپ ها تمرکز داره و اتریوم لایه اول رو به عنوان یک لایه امن برای تسویه و ذخیره داده رول آپ ها توسعه میده.
پس برخلاف متن های قدیمی که از «اتریوم ۲.۰» به عنوان یک شبکه آینده صحبت میکردن، امروز این اصطلاح منسوخ شده و بهتره از خود «اتریوم» و ارتقاهای مشخص شبکه صحبت کنیم.
بیشتر بخوانید: روش های سرمایه گذاری در پروژه های دیفای مبتنی بر اتریوم
برای دنبال کردن مطالب مرتبط با خود شبکه هم میتونید سری به آموزش اتریوم کریپتونگار بزنید.
جمع بندی
مرج اتریوم در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۲ انجام شد و یکی از بزرگ ترین تغییرات فنی تاریخ این شبکه بود. در این ارتقا، Ethereum Mainnet با Beacon Chain ادغام شد و سازوکار اجماع از اثبات کار به اثبات سهام تغییر کرد. نتیجه این انتقال، پایان استخراج ETH و کاهش حدود ۹۹.۹۵ درصدی مصرف انرژی شبکه بود.
مرج همچنین میزان صدور جدید ETH رو به شکل قابل توجهی کاهش داد و مسیر توسعه اتریوم رو برای ارتقاهای بعدی آماده کرد. با این حال، این آپدیت به تنهایی باعث کاهش کارمزد یا افزایش چشمگیر سرعت تراکنش ها نشد و چنین تغییراتی به ارتقاهای مربوط به مقیاس پذیری و توسعه لایه دوم وابسته هستن.
در نهایت، برای درک اهمیت مرج باید اون رو بخشی از یک مسیر طولانی تر در نظر گرفت؛ مسیری که بعد از مرج با ارتقاهایی مثل شاپلا، دنکان، پکترا و فوساکا ادامه پیدا کرده و همچنان در حال توسعه هست.
اگر اخبار و آموزش های به روز حوزه کریپتو رو دنبال میکنید، کریپتونگار هم میتونه یکی از منابعی باشه که برای پیگیری مطالب مرتبط با اتریوم و بازار ارزهای دیجیتال استفاده میکنید.
عالی بود مقاله مرج اتریوم