امنیت بلاک چین مجموعه ای از فناوری ها و سازوکارهایی هست که با هدف محافظت از اطلاعات، تراکنش ها و دارایی های دیجیتال ایجاد شدن. این امنیت با کمک رمزنگاری، تمرکززدایی و الگوریتم های اجماع، امکان دستکاری داده ها رو کاهش میده. شناخت تهدیدها و روش های محافظت، به استفاده امن تر از این فناوری کمک میکنه.
آنچه در این مطلب میخوانید:
هر بار که یک تراکنش ارز دیجیتال انجام میدید، در واقع بخشی از اطلاعات روی شبکه ثبت میشه. اگر این اطلاعات قابل تغییر باشن یا هر کسی بتونه اونها رو دستکاری کنه، کل اعتماد به شبکه از بین میره. به همین دلیل، امنیت بلاکچین باعث شده اطلاعات و تراکنش ها بدون نیاز به یک نهاد مرکزی، قابل اعتماد و غیرقابل تغییر باقی بمونن.
این مقاله کمک میکنه علاوه بر آشنایی با مفهوم بلاکچین و تفاوت اون با سیستم های متمرکز، امنیت شبکه رو بهتر درک کنیم. وقتی بدونیم یک شبکه چطور از اطلاعات محافظت میکنه و چه عواملی امنیت اون رو تامین میکنن، راحت تر میتونیم ریسک های واقعی رو تشخیص بدیم و دارایی های دیجیتال خودمون رو با اطمینان بیشتری مدیریت کنیم.
امنیت بلاک چین (Blockchain Security) چیست؟
یکی از مهم ترین بخش های آموزش بلاکچین، آشنایی با امنیت این فناوریه. امنیت بلاک چین (Blockchain Security) مجموعه ای از فناوری ها، قوانین و فرایندهایی هست که از اطلاعات، تراکنش ها و دارایی های ثبت شده روی یک شبکه بلاک چین محافظت میکنن. هدف این سازوکارها اینه که هیچ فرد یا نهادی نتونه بدون تایید شبکه، اطلاعات ثبت شده رو تغییر بده یا تراکنش جعلی ایجاد کنه.
برای درک بهتر، یک دفتر حسابداری رو تصور کنید که هزاران نسخه کاملا یکسان از اون بین افراد مختلف توزیع شده. هر بار که تراکنش جدیدی ثبت میشه، همه نسخه ها به روزرسانی میشن. اگر یک نفر تصمیم بگیره اطلاعات دفتر خودش رو تغییر بده، نسخه اون با بقیه مطابقت نداره و از طرف شبکه پذیرفته نمیشه.
بلاک چین هم با منطق مشابهی کار میکنه. با این تفاوت که به جای اعتماد به افراد، از رمزنگاری، الگوریتم های اجماع و ساختار توزیع شده استفاده میکنه. نتیجه این فرایند، شبکه ای هست که دستکاری اطلاعات داخل اون بسیار دشوار و در بسیاری از بلاک چین های بزرگ، از نظر اقتصادی غیرمنطقیه.
یکی از مثال هایی که در آموزش بیت کوین زیاد با اون روبه رو میشید، تلاش برای تغییر سابقه یک تراکنشه. مثلا اگر شخصی بخواد سابقه انتقال یک بیت کوین رو تغییر بده، باید نه تنها اطلاعات یک بلاک، بلکه تمام بلاک های بعد از اون رو دوباره ایجاد کنه و در عین حال اکثریت قدرت پردازش یا اعتبارسنجی شبکه رو هم در اختیار داشته باشه. هزینه و منابع لازم برای انجام چنین کاری به قدری بالاست که عملا صرفه ای نداره.
به همین دلیل، امنیت بلاک چین بیشتر از اینکه به یک دیوار دفاعی شبیه باشه، به مجموعه ای از لایه های امنیتی شباهت داره که کنار هم کار میکنن و احتمال تقلب یا دستکاری رو به حداقل میرسونن.
امنیت بلاک چین چگونه تامین میشود؟
آموزش امنیت ارز دیجیتال بدون شناخت سازوکارهای امنیتی بلاکچین کامل نیست. امنیت در بلاک چین نتیجه همکاری چند سازوکار مختلفه که هر کدوم وظیفه مشخصی دارن. اگر یکی از این بخش ها حذف بشه یا درست عمل نکنه، مقاومت شبکه در برابر حملات کاهش پیدا میکنه. مهم ترین عواملی که امنیت شبکه بلاک چین رو تامین میکنن عبارتند از:
- رمزنگاری برای محافظت از اطلاعات و امضای تراکنش ها
- الگوریتم های اجماع برای تایید و اعتبارسنجی تراکنش ها
- توزیع اطلاعات بین هزاران نود در سراسر شبکه
- اتصال هر بلاک به بلاک قبلی از طریق هش های رمزنگاری شده
- شفافیت شبکه و امکان بررسی عمومی سوابق تراکنش ها
هر کدوم از این بخش ها مثل قطعات یک پازل عمل میکنن. کنار هم قرار گرفتن این فناوری ها باعث میشه شبکه حتی در برابر حملات پیچیده هم مقاومت بالایی داشته باشه.
چگونه بلاکچین امنیت اطلاعات را تضمین میکند؟
هر اطلاعاتی که وارد بلاک چین میشه، قبل از ثبت شدن باید توسط شبکه تایید بشه. بعد از تایید، تراکنش داخل یک بلاک قرار میگیره و برای اون یک هش رمزنگاری شده تولید میشه. این هش مانند اثر انگشت بلاک عمل میکنه. یعنی اگر حتی یک عدد یا یک حرف داخل بلاک تغییر کنه، هش کاملا عوض میشه.
از طرف دیگه، هر بلاک هش بلاک قبلی رو هم داخل خودش نگهداری میکنه. به همین دلیل، همه بلاک ها به هم متصل هستن و یک زنجیره تشکیل میدن. اگر کسی بخواد اطلاعات یک بلاک قدیمی رو تغییر بده، باید هش تمام بلاک های بعدی رو دوباره تولید کنه و نسخه تغییر یافته رو به عنوان نسخه معتبر به شبکه تحمیل کنه. کاری که در شبکه های بزرگی مثل بیت کوین یا اتریوم تقریبا غیرممکنه.
بیشتر بخوانید: بهترین راهکارهای امنیت بلاکچین برای محافظت از دادهها و تراکنشها در این فناوری قدرتمند
شفافیت شبکه هم نقش مهمی در این فرایند داره. همه نودها نسخه یکسانی از دفتر کل رو نگهداری میکنن و هر تغییر جدید رو با هم مقایسه میکنن. اگر اطلاعات یک نود با بقیه تفاوت داشته باشه، شبکه اون رو معتبر نمیدونه.
به زبان ساده، امنیت در بلاک چین بر پایه اعتماد به یک سازمان یا سرور شکل نگرفته. بلکه نتیجه همکاری هزاران کامپیوتر مستقله که دائما اطلاعات رو با هم بررسی و تایید میکنن.
امنیت بلاک چین بر چه اصولی استوار است؟
پشت امنیت Blockchain چند اصل فنی قرار داره که هر کدوم نقش مشخصی در محافظت از اطلاعات دارن. در آموزش ارز دیجیتال معمولا بخش مهمی به بررسی ساختار امنیتی بلاک چین و عواملی که باعث اعتمادپذیری این فناوری میشن اختصاص پیدا میکنه. این اصول باعث میشن شبکه بدون نیاز به یک مدیر مرکزی، تراکنش ها رو تایید کنه و در برابر دستکاری مقاومت داشته باشه.
تمرکززدایی (Decentralization)
در سیستم های سنتی، اطلاعات معمولا روی یک یا چند سرور مرکزی ذخیره میشن. اگر اون سرور دچار مشکل بشه یا مورد حمله قرار بگیره، کل سیستم تحت تاثیر قرار میگیره. بلاک چین مسیر متفاوتی رو انتخاب کرده. اطلاعات بین هزاران نود در نقاط مختلف دنیا توزیع میشن و هر نود نسخه خودش از دفتر کل رو نگهداری میکنه. به همین دلیل، از کار افتادن یک یا حتی چند صد نود، تاثیری روی ادامه فعالیت شبکه نداره.
برای مثال، اگر یک بانک به دلیل خرابی سرور برای چند ساعت از دسترس خارج بشه، مشتری ها نمیتونن به حساب های خودشون دسترسی داشته باشن. اما در یک بلاک چین عمومی، تا زمانی که تعداد زیادی از نودها فعال باشن، شبکه به کار خودش ادامه میده. تمرکززدایی احتمال سانسور، حذف اطلاعات یا تغییر سوابق تراکنش ها رو هم تا حد زیادی کاهش میده.
رمزنگاری (Cryptography)
تمام تراکنش ها، آدرس ها و ارتباط بین بلاک ها با استفاده از الگوریتم های رمزنگاری محافظت میشن. هر کاربر یک کلید عمومی و یک کلید خصوصی داره. کلید عمومی مثل شماره حساب عمل میکنه و دیگران میتونن دارایی رو به اون ارسال کنن. اما کلید خصوصی حکم امضای دیجیتال رو داره و فقط مالک دارایی باید به اون دسترسی داشته باشه.
فرض کنید کلید خصوصی یک گاوصندوق فقط در اختیار شماست. تا زمانی که این کلید محرمانه باقی بمونه، هیچ فردی نمیتونه دارایی داخل گاوصندوق رو جابه جا کنه. در بلاک چین هم دقیقا همین اتفاق میفته. به همین دلیل، در بسیاری از سرقت های ارز دیجیتال، مشکل از امنیت Blockchain نیست. بلکه کاربران کلید خصوصی یا عبارت بازیابی خودشون رو در اختیار مهاجم قرار دادن.
الگوریتم های اجماع (Consensus Mechanisms)
اگر هزاران نود در یک شبکه فعالیت میکنن، باید راهی وجود داشته باشه که همه درباره معتبر بودن تراکنش ها به توافق برسن. این وظیفه بر عهده الگوریتم های اجماعه. در بیت کوین، این کار از طریق اثبات کار یا Proof of Work انجام میشه. ماینرها برای تایید تراکنش ها باید مسائل پیچیده محاسباتی رو حل کنن و همین موضوع امنیت شبکه رو افزایش میده.
بیشتر بخوانید: آشنایی با الگوریتم اجماع اثبات سهام (PoS) در بلاک چین و ارز دیجیتال
در بلاک چین هایی مثل اتریوم، الگوریتم اثبات سهام یا Proof of Stake استفاده میشه. در این روش، اعتبارسنج ها بخشی از دارایی خودشون رو در شبکه قفل میکنن و در ازای مشارکت در تایید تراکنش ها پاداش میگیرن. با وجود تفاوت در نحوه عملکرد، هدف هر دو الگوریتم جلوگیری از ثبت تراکنش های جعلی و حفظ امنیت شبکه بلاک چینه.
توزیع داده ها بین نودها (Nodes)
هر نود یک نسخه کامل یا بخشی از اطلاعات بلاک چین رو نگهداری میکنه. این موضوع باعث میشه هیچ نسخه اصلی یا مرجع واحدی برای اطلاعات وجود نداشته باشه.
فرض کنید هزار نسخه از یک سند مهم در نقاط مختلف دنیا ذخیره شده باشه. اگر یکی از نسخه ها از بین بره یا تغییر کنه، نسخه های دیگه همچنان اطلاعات صحیح رو در اختیار دارن. بلاک چین هم با همین منطق از اطلاعات محافظت میکنه. این ساختار توزیع شده باعث میشه حذف داده ها، تغییر سوابق یا از کار انداختن شبکه، به منابع بسیار زیادی نیاز داشته باشه. به همین دلیل، امنیت شبکه بلاک چین در برابر بسیاری از حملات رایج، از سیستم های متمرکز بیشتره.
مهم ترین ویژگی های امنیتی بلاک چین
امنیت بلاک چین به کمک مجموعه ای از ویژگی های فنی تامین میشه که هر کدوم نقش مهمی در محافظت از اطلاعات و تراکنش ها دارن. مهم ترین این ویژگی ها عبارتند از:
- تغییرناپذیری اطلاعات: بعد از ثبت و تایید تراکنش، تغییر یا حذف اون بدون جلب نظر اکثریت شبکه تقریبا غیرممکنه.
- شفافیت و قابلیت رهگیری: تراکنش ها در بلاک چین های عمومی قابل مشاهده هستن و هر کاربر میتونه سوابق اونها رو بررسی کنه.
- حذف نقطه شکست مرکزی: اطلاعات روی هزاران نود ذخیره میشن و وابستگی به یک سرور مرکزی وجود نداره.
- استفاده از امضای دیجیتال: هر تراکنش با کلید خصوصی مالک امضا میشه و اصالت اون قابل بررسیه.
- مقاومت در برابر دستکاری: اتصال بلاک ها با هش های رمزنگاری شده، تغییر اطلاعات ثبت شده رو بسیار دشوار میکنه.
- ثبت دائمی سوابق: اطلاعات تایید شده در دفتر کل باقی میمونن و سابقه تراکنش ها همیشه قابل رهگیریه.
رایج ترین تهدیدهای امنیتی در بلاک چین
سطح بالای امنیت شبکه بلاک چین به این معنی نیست که هیچ تهدیدی وجود نداره. مهاجمان همیشه به دنبال پیدا کردن راه های جدید برای سوءاستفاده هستن، اما در بسیاری از موارد، هدف حمله خود بلاک چین نیست؛ بلکه کاربران، صرافی ها، کیف پول ها یا قراردادهای هوشمند هدف قرار میگیرن. شناخت این تهدیدها کمک میکنه تفاوت بین ضعف های فنی شبکه و خطاهای انسانی رو بهتر درک کنیم.
حمله ۵۱ درصد (51% Attack)
حمله ۵۱ درصد زمانی اتفاق میفته که یک شخص یا گروه، بیش از نیمی از قدرت پردازش یا اعتبارسنجی یک شبکه رو در اختیار بگیره. در چنین شرایطی، مهاجم ممکنه بعضی تراکنش ها رو تایید نکنه، ترتیب ثبت تراکنش ها رو تغییر بده یا در بعضی شرایط حمله دوبار خرج کردن انجام بده.
بیشتر بخوانید: حمله ۵۱ درصد چیست و چه خطری برای ارزهای دیجیتال دارد؟
اجرای چنین حمله ای روی شبکه های بزرگی مثل بیت کوین هزینه بسیار سنگینی داره. مهاجم باید تجهیزات، برق و منابعی در اختیار داشته باشه که ارزش اونها از سود احتمالی حمله بیشتره. به همین دلیل، این تهدید بیشتر برای بلاک چین های کوچک با تعداد نود کمتر مطرح میشه.
حمله سیبیل (Sybil Attack)
در حمله سیبیل، مهاجم تعداد زیادی هویت یا نود جعلی ایجاد میکنه تا روی عملکرد شبکه تاثیر بذاره. اگر شبکه سازوکار مناسبی برای اعتبارسنجی نداشته باشه، این نودهای جعلی ممکنه در تصمیم گیری ها نقش پررنگی پیدا کنن. البته بیشتر بلاک چین های شناخته شده با استفاده از الگوریتم های اجماع و هزینه بر بودن فعالیت نودها، احتمال موفقیت این حمله رو تا حد زیادی کاهش دادن.
حمله دوبار خرج کردن (Double Spending)
اگر کاربری بتونه یک دارایی رو همزمان برای دو نفر ارسال کنه، عملا ارزش کل شبکه زیر سوال میره. برای جلوگیری از این اتفاق، تراکنش ها قبل از نهایی شدن چند بار توسط شبکه بررسی میشن. به همین دلیل، فروشنده ها معمولا تا دریافت چند تاییدیه، تراکنش رو قطعی در نظر نمیگیرن. Double Spending در شبکه های بزرگ بسیار دشواره، اما در بلاک چین های کوچک یا شبکه هایی که امنیت پایین تری دارن، احتمال وقوع اون بیشتره.
حملات فیشینگ و سرقت کلید خصوصی
بخش بزرگی از سرقت های ارز دیجیتال هیچ ارتباطی با امنیت بلاک چین نداره. در بسیاری از موارد، مهاجم یک سایت یا کیف پول جعلی طراحی میکنه و از کاربر میخواد عبارت بازیابی یا کلید خصوصی خودش رو وارد کنه. به محض اینکه این اطلاعات در اختیار مهاجم قرار بگیره، دارایی ها قابل انتقال میشن.
بیشتر بخوانید: فیشینگ چیست؟ معرفی انواع Phishing روش های جلوگیری از فیشینگ
برای مثال، بارها پیش اومده که کاربران به جای ورود به سایت اصلی یک کیف پول، وارد نسخه جعلی اون شدن و تمام دارایی خودشون رو از دست دادن. در این سناریو، بلاک چین بدون هیچ مشکلی کار خودش رو انجام داده، اما اطلاعات محرمانه کاربر افشا شده.
آسیب پذیری قراردادهای هوشمند
قرارداد هوشمند هم مثل هر نرم افزار دیگه ای ممکنه خطای برنامه نویسی داشته باشه. اگر توسعه دهنده بخشی از کد رو به درستی پیاده سازی نکرده باشه، مهاجم میتونه از همون نقطه ضعف سوءاستفاده کنه و دارایی های داخل قرارداد رو جابه جا کنه.
هک پروژه DAO در سال ۲۰۱۶ یکی از شناخته شده ترین نمونه های این نوع حمله بود. در اون اتفاق، مشکل از بلاک چین اتریوم نبود؛ بلکه یک آسیب پذیری در قرارداد هوشمند باعث سرقت میلیون ها دلار دارایی شد. نمونه های جدیدتر مثل Ronin Bridge و Poly Network هم نشون دادن که زیرساخت های جانبی و قراردادهای هوشمند، گاهی آسیب پذیرتر از خود بلاک چین هستن.
حملات DDoS و سایر تهدیدهای امنیتی
در حملات DDoS، مهاجم با ارسال حجم زیادی از درخواست ها تلاش میکنه یک سرویس رو از دسترس خارج کنه. این حملات معمولا نودها، کیف پول ها، صرافی ها یا سرویس های جانبی رو هدف قرار میدن و کمتر خود شبکه بلاک چین رو تحت تاثیر قرار میدن. ممکنه کاربران برای مدتی نتونن به یک سرویس دسترسی داشته باشن، اما اطلاعات ثبت شده روی بلاک چین تغییری نمیکنه.
علاوه بر این موارد، تهدیدهایی مثل بدافزارهای سرقت کیف پول، حملات مهندسی اجتماعی و سوءاستفاده از آسیب پذیری نرم افزارها هم وجود دارن که بیشتر کاربران نهایی رو هدف قرار میدن تا خود شبکه. تجربه بازار نشون داده بخش زیادی از خسارت های مالی به دلیل خطای انسانی، مدیریت ضعیف کلیدهای خصوصی یا نقص سرویس های واسطه اتفاق افتادن، نه ضعف امنیت در بلاک چین.
امنیت بلاک چین در مقایسه با سیستم های متمرکز
تفاوت اصلی بلاک چین و سیستم های متمرکز، در نحوه مدیریت و نگهداری اطلاعاته. در سیستم های متمرکز، یک سازمان یا شرکت مسئول ذخیره داده ها، تایید تراکنش ها و مدیریت کل شبکه است. در مقابل، بلاک چین این مسئولیت رو بین تعداد زیادی نود توزیع میکنه و هیچ مرجع واحدی کنترل کامل اطلاعات رو در اختیار نداره.
یک بانک سنتی رو در نظر بگیرید. موجودی حساب، سوابق تراکنش ها و اطلاعات کاربران روی سرورهای بانک ذخیره میشن. اگر این سرورها دچار مشکل بشن یا مورد حمله قرار بگیرن، بخشی از خدمات بانک ممکنه متوقف بشه. البته بانک ها از زیرساخت های امنیتی پیشرفته استفاده میکنن، اما همچنان یک نقطه مرکزی برای مدیریت اطلاعات وجود داره.
در بلاک چین، اطلاعات به صورت همزمان روی هزاران نود نگهداری میشن. اگر تعدادی از نودها از دسترس خارج بشن یا حتی اطلاعات نادرستی ارائه بدن، بقیه نودها نسخه صحیح دفتر کل رو در اختیار دارن و شبکه به فعالیت خودش ادامه میده.
از طرف دیگه، تغییر اطلاعات در سیستم های متمرکز معمولا با دسترسی به سرور اصلی امکان پذیره، اما در بلاک چین، هر تغییری باید با قوانین شبکه و الگوریتم اجماع سازگار باشه و توسط نودها تایید بشه. همین تفاوت، امنیت شبکه بلاک چین رو در برابر بسیاری از حملات افزایش میده.
هر چند که این به معنی برتری مطلق بلاک چین نیست. سیستم های متمرکز سرعت پردازش بالاتری دارن، مدیریت اونها ساده تره و در بعضی کاربردها انتخاب مناسب تری محسوب میشن. در مقابل، بلاک چین امنیت، شفافیت و مقاومت بیشتری در برابر دستکاری اطلاعات ارائه میده، اما معمولا با هزینه پردازش و مقیاس پذیری پایین تری همراهه.
آیا بلاک چین قابل هک شدن است؟
خود بلاک چین به دلیل استفاده از رمزنگاری، الگوریتم های اجماع و ساختار توزیع شده، مقاومت بسیار بالایی در برابر نفوذ داره. اما این موضوع به معنی غیرقابل هک بودن کل اکوسیستم بلاک چین نیست.
بیشتر خبرهایی که با عنوان «هک بلاک چین» منتشر میشن، در واقع به هک شدن صرافی ها، کیف پول ها، پل های بین زنجیره ای (Bridge) یا قراردادهای هوشمند مربوط میشن. در این موارد، مهاجم از ضعف یک نرم افزار یا خطای انسانی سوءاستفاده کرده، نه از خود بلاک چین.
برای مثال، در حمله به Ronin Bridge در سال ۲۰۲۲، بیش از ۶۰۰ میلیون دلار دارایی به سرقت رفت. دلیل این اتفاق، ضعف در زیرساخت پل ارتباطی بود و نه نقص امنیتی شبکه اتریوم. نمونه های مشابهی هم در Poly Network و چند پروژه دیفای دیگه دیده شده که ریشه اصلی اونها، آسیب پذیری قراردادهای هوشمند یا مدیریت نامناسب کلیدهای خصوصی بوده.
البته از نظر تئوری، حمله ۵۱ درصد یا بعضی سناریوهای پیچیده دیگه میتونن امنیت یک بلاک چین رو تهدید کنن، اما اجرای چنین حملاتی روی شبکه های بزرگی مثل بیت کوین یا اتریوم به منابع مالی و توان پردازشی بسیار زیادی نیاز داره. به همین دلیل، احتمال وقوع اونها در عمل بسیار پایینه.
بنابراین، وقتی درباره هک شدن بلاک چین صحبت میشه، باید مشخص کرد دقیقا کدام بخش مورد حمله قرار گرفته؛ خود پروتکل بلاک چین، یک قرارداد هوشمند، یک صرافی یا حتی اشتباه کاربر.
چگونه امنیت دارایی های خود را در بلاک چین افزایش دهیم؟
هرچقدر امنیت بلاک چین بالا باشه، بی توجهی کاربران میتونه راه رو برای مهاجمان باز کنه. بخش زیادی از سرقت های ارز دیجیتال به دلیل فاش شدن عبارت بازیابی، نصب نرم افزارهای جعلی یا اعتماد به سایت های فیشینگ اتفاق میفته. رعایت این نکات ساده، ریسک از دست دادن دارایی رو تا حد زیادی کاهش میده:
- عبارت بازیابی و کلید خصوصی رو فقط به صورت آفلاین و در محل امن نگهداری کنید.
- اطلاعات کیف پول خودتون رو در اختیار هیچ شخص یا سایتی قرار ندید.
- برای نگهداری سرمایه های زیاد، از کیف پول سخت افزاری استفاده کنید.
- احراز هویت دو مرحله ای حساب های کاربری رو فعال کنید.
- قبل از تایید هر تراکنش، آدرس مقصد و مبلغ رو دوباره بررسی کنید.
- فقط از کیف پول ها، صرافی ها و برنامه های معتبر استفاده کنید.
- نرم افزارهای خودتون رو همیشه به آخرین نسخه به روزرسانی کنید.
- روی لینک هایی که از طریق پیامک، ایمیل یا شبکه های اجتماعی دریافت میکنید، بدون بررسی کلیک نکنید.
جمع بندی
امنیت بلاک چین حاصل همکاری چند فناوری مختلف از جمله رمزنگاری، الگوریتم های اجماع، تمرکززدایی و توزیع اطلاعات بین نودهای شبکه هست. این ساختار باعث میشه دستکاری اطلاعات یا ثبت تراکنش های جعلی در شبکه های بزرگ، هزینه و پیچیدگی بسیار بالایی داشته باشه.
امنیت Blockchain به معنی حذف کامل ریسک نیست. همان طور که در کریپتونگار هم بارها به اون پرداختیم، هک صرافی ها، آسیب پذیری قراردادهای هوشمند، حملات فیشینگ و اشتباه کاربران از مهم ترین تهدیدهای این حوزه به شمار میرن. به همین دلیل، شناخت تفاوت بین امنیت خود بلاک چین و امنیت سرویس های اطراف اون اهمیت زیادی داره.
اگر کاربران علاوه بر انتخاب یک شبکه امن، از کیف پول معتبر استفاده کنن، کلید خصوصی خودشون رو به درستی نگهداری کنن و هنگام انجام تراکنش ها دقت کافی داشته باشن، میتونن با اطمینان بیشتری از مزایای امنیت در بلاک چین استفاده کنن و احتمال از دست رفتن دارایی های دیجیتال رو به حداقل برسونن.
